درمان بیماری لثه با آنتی بیوتیک ها

نکات کلیدی

• اگرچه پریودنتیت مزمن اغلب به دبریدمان مکانیکی به تنهایی پاسخ می دهد، اما بیمارانی که دچار از دست دادن تدریجی چسبندگی، پاتوژن های تهاجمی زیر لثه ای یا پاکت های عمیق متعدد هستند، ممکن است از ترکیب آنتی بیوتیک های سیستمیک با درمان مکانیکی بهره مند شوند.
• باکتری های موجود در بیوفیلم زیر لثه ای در برابر آنتی بیوتیک ها مقاوم هستند. آنتی بیوتیک ها فقط باید پس از تخریب مکانیکی بیوفیلم تجویز شوند، نه به عنوان تنها رویکرد درمانی.
• متاآنالیزها نشان می دهند که مترونیدازول (در ترکیب با آموکسی سیلین یا به تنهایی) یا آزیترومایسین در ترکیب با درمان مکانیکی، مزایای کمکی آماری قابل توجهی ایجاد می کنند.
• ترکیب درمان مکانیکی و آنتی بیوتیک ها، هنگامی که برای درمان پریودنتیت مزمن استفاده می شود، بیشترین فایده را در مکان هایی با عمق پروب اولیه عمیق دارد.
• آنتی بیوتیک های سیستمیک پتانسیل ایجاد واکنش های نامطلوب را دارند که باید در تعادل با مزایای مورد انتظار آنها در نظر گرفته شوند.

بیماری لثه چیست و چه علائمی دارد؟

پریودنتیت – که بیماری لثه نیز نامیده می شود – یک بیماری التهابی مزمن دهان و دندان است که سهل انگاری در درمان آن منجر به تخریب بافت های نگهدارنده دندان ها و در صورت عدم درمان، از دست دادن دندان می شود. این بیماری به التهاب و عفونت بافت هایی اشاره دارد که از دندان های شما پشتیبانی می کنند. بهداشت ضعیف دهان و دندان می تواند منجر به بیماری لثه شود. اما برخی از افراد حتی با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن مناسب، بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به این بیماری هستند. با توجه به اینکه بافت های نرم داخل دهان حساس تر و ظریف تر هستند، بنابراین بهتر است پیش از آن که بیماری لثه منجر به تحلیل بیش از حد لثه گردد، برای درمان آن اقدام شود. با پیشرفت بیماری پریودنتال، استخوان و بافت بیشتری در اطراف دندان های خود از دست می دهید.

پریودنتیت شدید ششمین بیماری شایع در جهان در سال ۲۰۱۰ بوده است؛ شیوع استاندارد شده سنی آن بین سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰ در بین همه کشورها 2/11% بوده است. مطابق با این تخمین، مطالعه ای بر اساس داده های چرخه بررسی ملی سلامت و تغذیه ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰، میزان شیوع 7/8%، 30%، و 5/8% را برای به ترتیب پریودنتیت خفیف، متوسط ​​و شدید در ایالات متحده گزارش کرد.

برخی علائم شایع این بیماری عبارتند از:

• خونریزی (بویژه خونریزی لثه ها هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن)
• بوی بد دائمی دهان(هالیتوز)
• لق شدن دندان ها
• عقب رفتن یا تحلیل رفتن لثه ها و نمایان شدن ریشه دندان ها (لثه هایی که از دندان های شما جدا می شوند)
• تورم یا حساسیت لثه
• لثه های قرمز یا بنفش
• درد (بویژه هنگام جویدن)
• طعم ناخوشایند
• لق شدن دندان ها
• تغییر در نحوه قرارگیری دندان ها روی هم

مراحل بیماری پریودنتال

لثه های سالم هنگام لمس سفت هستند. خونریزی یا تورم ندارند. اما بیماری پریودنتال می تواند باعث تغییر رنگ (قرمز یا بنفش)، تورم و خونریزی لثه شود. بیماری لثه در صورت عدم درمان، می تواند باعث تخریب استخوان فک زیرین شما شود و منجر به از دست دادن احتمالی دندان شود. تجزیه بافت های اطراف دندان های شما به تدریج اتفاق می افتد. در واقع، اکثر افراد دردی از بیماری لثه – بخصوص در مراحل اولیه – تجربه نمی کنند. بنابراین، دانستن علائم هشدار دهنده مهم است.

چهار مرحله از بیماری لثه وجود دارد:

• التهاب لثه. این اولین مرحله بیماری لثه است. با لثه های قرمز و پف کرده شروع می شود که ممکن است هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن خونریزی کنند. در این مرحله، هیچ تحلیل استخوانی وجود ندارد. در نتیجه، التهاب لثه با درمان مناسب کاملاً برگشت پذیر است.
• پریودنتیت خفیف. باکتری ها به زیر لثه های شما نفوذ کرده اند و بر استخوان نگهدارنده تأثیر می گذارند. لثه های شما ممکن است از دندان های شما جدا شوند و در اطراف آنها حفره ایجاد کنند. پلاک و باکتری ها دوست دارند در این حفره ها پنهان شوند، جایی که مسواک و نخ دندان شما به آن نمی رسد.
• پریودنتیت متوسط. در صورت عدم درمان، باکتری ها شروع به فرسایش الیاف، بافت های نرم و استخوانی می کنند که دندان های شما را در جای خود نگه می دارند. ممکن است متوجه بوی بد دهان و چرک (عفونت) در اطراف خط لثه خود شوید. برخی افراد در این مرحله درد دارند.
• پریودنتیت پیشرفته. با بدتر شدن بیماری پریودنتال، تحلیل استخوان ادامه می یابد. این می تواند باعث لق شدن و در نهایت افتادن دندان های شما شود.

بیماری لثه اگر به موقع درمان شود، قابل برگشت است. اما اگر به دلیل عفونت، استخوان اطراف دندان های خود را از دست داده اید، بیماری برای درمان بسیار پیشرفته است. با این حال، می توانید با درمان مناسب و بهداشت مداوم و دقیق دهان و دندان، آن را مدیریت کنید.

چه چیزی باعث بیماری پریودنتال می شود؟

تجمع پلاک دندانی علت شماره ۱ بیماری پریودنتال است. پلاک حاوی انواع مختلفی از باکتری ها است که می توانند به طور بالقوه لثه های شما را آلوده کنند. به همین دلیل است که اگر بهداشت دهان و دندان ضعیفی داشته باشید، احتمال ابتلا به بیماری لثه بیشتر می‌ شود. در برخی افراد، ژن ها با تغییر نحوه پاسخ سیستم ایمنی بدن به باکتری ها، در بیماری لثه نقش دارند.

عوامل خطر بیماری لثه

عامل خطر چیزی است که احتمال ابتلا به یک بیماری یا عارضه را افزایش می دهد. عوامل خطر احتمالی بیماری پریودنتال عبارتند از:

• سیگار کشیدن یا سایر دخانیات.
• بهداشت دهان و دندان ضعیف.
• دیابت.
• بیماری های خودایمنی، از جمله لوپوس، اسکلرودرمی و بیماری کرون.
• تغییرات هورمونی، بویژه در دوران بلوغ، بارداری و یائسگی.
• استرس
• ژنتیک (اگر والدین، پدربزرگ و مادربزرگ یا خواهر و برادر شما به بیماری لثه مبتلا باشند، احتمال ابتلا به آن در شما بیشتر است).
• بیماری قلبی.

آیا بیماری پریودنتال مسری است؟

باکتری هایی که باعث بیماری لثه می شوند می توانند از فردی به فرد دیگر منتقل شوند. اگرچه از طریق تماس های کوتاه و گاه به گاه به بیماری لثه مبتلا نمی شوید، اما تماس مکرر و طولانی .مدت از طریق بزاق (مانند بوسیدن) ممکن است خطر ابتلا به بیماری پریودنتال را افزایش دهد.

آیا بیماری پریودنتال قابل درمان است؟

 

بیماری لثه قابل درمان نیست، اما با درمان مناسب قابل کنترل است. شما نمی توانید آن را درمان کنید زیرا وقتی حمایت ساختاری اطراف دندان هایتان را از دست می دهید، معمولاً همه آن را برنمی گردانید. با این حال، درمان پریودنتال می تواند عفونت را کاهش داده و استخوان و بافت شما را تا حدی بازسازی کند.

عامل دیگر ژنتیک است. انواع مختلفی از باکتری های دهانی وجود دارند. برخی از افراد به سادگی مستعد ابتلا به نوعی هستند که باعث بیماری لثه می شود.

یک مرحله از بیماری لثه کاملاً برگشت پذیر است – التهاب لثه (بیماری پریودنتال بسیار اولیه). اگر التهاب لثه را به اندازه کافی زود تشخیص دهید، می توانید آن را با تمیز کردن منظم دندان و بهداشت دقیق دهان و دندان معکوس کنید.

بیماری پریودنتال چگونه درمان می شود؟

چندین درمان پریودنتال در دسترس هستند. درمانی که برای شما مناسب است به شدت وضعیت شما و تعدادی از عوامل دیگر، از جمله موارد زیر بستگی دارد:

• سلامتی شما.
• آیا سیگار می کشید.
• چه درمان هایی در گذشته داشته اید.

تمیز کردن دندان و بهبود بهداشت دهان

افرادی که بیماری پریودنتال (التهاب لثه) در مراحل اولیه دارند، ممکن است بتوانند با تمیز کردن منظم دندان و بهبود بهداشت دهان، این وضعیت را معکوس کنند. از آنجا که هنوز استخوان تحلیل نرفته است، این رویکرد محافظه کارانه، باکتری های مضر دهان را قبل از اینکه بیماری فرصتی برای پیشرفت داشته باشد، از بین می برد. بهداشت مناسب دهان شامل مسواک زدن دو تا سه بار در روز، نخ دندان کشیدن روزانه و مراجعه به دندانپزشک برای معاینات و تمیز کردن منظم است.

جرم گیری و تسطیح سطح ریشه

جرم گیری و تسطیح سطح ریشه مشابه تمیز کردن معمول دندان است. اما زیر لثه های شما را عمیق تر تمیز می کند و پلاک و باکتری هایی را که مسواک و نخ دندان به آنها نمی رسند، از بین می برد. دندانپزشک ها این درمان را برای افرادی که بیماری خفیف لثه دارند توصیه می کنند. در طول این روش، یک متخصص بهداشت دهان و دندان پلاک را از روی دندان های شما تمیز (جرم گیری) می کند و سپس سطوح ریشه شما را صا می کند تا از اتصال مجدد باکتری ها جلوگیری شود. این روش معمولاً حداقل در دو جلسه با استفاده از بی حسی موضعی انجام می شود.

جراحی کاهش پاکت

افراد مبتلا به بیماری لثه متوسط ​​تا پیشرفته ممکن است به جراحی کاهش پاکت (که جراحی استخوانی نیز نامیده می شود) نیاز داشته باشند. هدف از این عمل، حذف پلاک و جرمی است که آنقدر در زیر لثه ها عمیق هستند که دندانپزشک شما نمی تواند به آن دسترسی داشته باشد. در طول این عمل، متخصص دندانپزشک برشی در لثه های شما ایجاد می کند و یک فلپ ایجاد می کند. این به آنها اجازه می دهد تا لثه های شما را به طور موقت از ریشه دندان هایتان عقب بکشند. در مرحله بعد، آنها پلاک، جرم و باکتری ها را از ریشه دندان های شما تمیز کرده و هرگونه ناحیه ناهموار را صاف می کنند. پس از اتمام، لثه های شما را در جای خود قرار داده و برش را با بخیه می بندند.

اغلب اوقات، متخصصان دندانپزشک جراحی کاهش پاکت را با سایر روش های ترمیمی، مانند پیوند استخوان، پیوند لثه یا بازسازی هدایت شده بافت، ترکیب می کنند.

LANAP (روش اتصال جدید با کمک لیزر)

برخی از متخصصان دندانپزشک همچنین کاهش پاکت را با LANAP ارائه می دهند. این روش پریودنتیت را با استفاده از لیزر دستی درمان می کند. لیزر بافت لثه بیمار را هدف قرار می دهد در حالی که بافت سالم دست نخورده باقی می ماند.  LANAPیک جایگزین کم تهاجمی تر برای جراحی سنتی کاهش پاکت است. اما نتایج متفاوت است.

پیوند استخوان

متخصص دندانپزشک شما ممکن است از پیوند استخوان دندان برای جایگزینی استخوانی که در اثر بیماری لثه از دست داده اید استفاده کند. پس از پاکسازی عفونت، مواد پیوند استخوان را در مناطقی که استخوان فرسایش یافته است قرار می دهد. این ماده به عنوان داربست یا نگهدارنده فضا عمل می کند و به بدن شما زمان می دهد تا به مرور زمان استخوان خود را بازسازی کند.

پیوند لثه

اگر بافت لثه خود را به دلیل بیماری پریودنتال از دست داده اید، دندانپزشک شما ممکن است جراحی پیوند لثه را که پیوند بافت نیز نامیده می شود، توصیه کند. این روش ریشه های دندان های نمایان را می پوشاند و به خط لثه شما ضخامت می بخشد. در طول این روش، متخصص دندانپزشک بافت را به نواحی تحلیل لثه اضافه می کند. این بافت ممکن است از سقف دهان شما گرفته شود، یا پزشک شما ممکن است آن را از یک بانک استخوان و بافت دارای مجوز خریداری کند.

بازسازی هدایت شده بافت (GTR)

معمولاً دندانپزشک ها از بازسازی هدایت شده بافت در ترکیب با پیوند استخوان استفاده می کنند. GTR به ترمیم نقص های پریودنتال (مناطق استخوان شکسته) کمک می کند و از رشد بافت نرم به داخل این نواحی جلوگیری می کند. در طول GTR دندانپزشک یک غشاء مصنوعی بین لثه های شما و ماده پیوند استخوان تازه قرار داده شده قرار می دهد. بافت نرم سریع تر از استخوان بازسازی می شود، بنابراین غشا آن فضا را باز نگه می دارد تا استخوان جدید بتواند به جای بافت نرم در آنجا رشد کند.

فیبرین غنی از پلاکت (PRF) و پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

فیبرین غنی از پلاکت (PRF) و پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) حاوی فاکتورهای رشدی هستند که سرعت بهبود و بازسازی بافت را افزایش می دهند. دندانپزشک می تواند PRF و PRP را از نمونه کوچکی از خون شما دریافت کند. آنها نمونه را در سانتریفیوژ (یک دستگاه آزمایشگاهی که با استفاده از نیروی گریز از مرکز به سرعت می چرخد) می چرخانند تا پلاسما را از گلبول های قرمز خون شما جدا کنند. سپس پلاسمای غنی از پلاکت یا فیبرین را در محل جراحی قرار می دهند. این نوع درمان علاوه بر افزایش سرعت بهبودی، می تواند زمان بهبودی را نیز کوتاه کرده و درد پس از جراحی را کاهش دهد. و از آنجا که از خون خود شما تهیه می شود، کاملاً بی خطر است.

بیماری لثه ناشی از عفونت چگونه شکل می گیرد؟

بیماری لثه ناشی از عفونت که در موارد شدید آن پریودنتیت نیز نامیده می شود، از جمله بیماری هایی است که کاملاً به فعالیت باکتری های مضر داخل دهان بستگی دارد. در مواردی که بهداشت دهان و دندان به خوبی رعایت نشود، یک لایه پلاک روی دندان ها ایجاد می شود که می توان گفت بهترین مأمن برای فعالیت باکتری ها به شمار می رود.

وقتی باکتری ها در بیوفیلم یا پلاک انباشته می شوند، شروع به فعالیت می کنند، سیستم ایمنی بدن با آن مقابله می کند و در اثر آن بیماری های لثه یا عفونت شدید لثه ایجاد می شوند. با توجه به اینکه باکتری ها در بیوفیلم موجود روی دندان ها لانه گزینی کرده و از خود محافظت می کنند، ممکن است حتی نسبت به برخی آنتی بیوتیک ها هم ایمن شوند.

برخی از پاتوژن هایی که می توانند منجر به بروز عفونت های شدید لثه شوند و بیماری های لثه را در پی داشته باشند عبارت اند از: P. gingivalis، T. denticola، T. forsythia، A. actinomycetemcomitans، P. intermedia، C. rectus.

برای از بین بردن هر یک از این باکتری ها باید از یک آنتی بیوتیک خاص استفاده نمود تا درمان بیماری لثه را تسریع کند. البته گاهی به دلیل مقاومت باکتری به یک نوع از آنتی بیوتیک ها، مصرف همزمان بیش از یک مورد آنها تجویز می گردد که این مسأله کاملاً به نظر دندانپزشک معالج بستگی خواهد داشت.

بیماری لثه چگونه تشخیص داده می شود؟

بیماری لثه ممکن است در ابتدا و از روی ظاهر مشخص نشود. اما با تغییراتی که در فضای دهان به وجود می آید، می توان پی به وجود آنها برد. در ادامه برخی از نشانه های مرتبط با بیماری های لثه را بیان می کنیم که در صورت مشاهده هر کدام از آنها لازم است به دندانپزشک مجرب و ماهر مراجعه نمایید. پیش از هر چیزی ممکن است با دردهای مداوم در ناحیه لثه مواجه شوید. دردناکی لثه ها یکی از اولین نشانه های بروز بیماری لثه در فرد به شمار می رود. بوی بد دهان دومین علامتی است که می تواند بیانگر بروز بیماری های دهان و دندان باشد. اگر به هنگام مسواک زدن دندان ها، لثه ها دچار خونریزی می شوند، این مسأله نیز حتماً باید مورد معاینه قرار گیرد. بروز التهاب، تورم و تغییر رنگ در قسمت های مختلف لثه هم می تواند یکی از نشانه های مهم بروز بیماری لثه به حساب آید. ادامه دار شدن بیماری لثه و سهل انگاری در درمان آنها می تواند منجر به تحلیل لثه و از بین رفتن انسجام آن گردد. در چنین شرایطی معمولاً لقی دندان ها امری اجتناب ناپذیر خواهد بود. از آنجا که بخش عمده ای از بیماری های لثه در اثر ایجاد عفونت های باکتریایی شکل می گیرند، بنابراین ممکن است مدتی بعد از ایجاد بیماری متوجه ترشحات عفونی در قسمت های مختلف لثه و دهان شوید.

دندانپزشک می تواند در طول معاینه روتین به شما بگوید که آیا بیماری لثه دارید یا خیر. آنها تجمع پلاک روی دندان های شما را بررسی می کنند و در مورد علائم شما سؤال می کنند. آنها ممکن است شما را برای ارزیابی و درمان بیشتر به یک متخصص پریودنتیست (متخصص لثه) ارجاع دهند. یکی از مهم ترین نشانه هایی که شاید در ابتدا مورد توجه قرار نگیرد، ایجاد تورم در غدد لنفاوی گردن است. در اصل، ممکن است در اثر بروز بیماری های لثه، برخی غدد لنفاوی موجود در گردن دچار تورم شوند که باید حتماً علت این مسأله در اسرع وقت بررسی گردد.

دندانپزشک یا متخصص پریودنتیست با استفاده از ابزاری به نام پروب پریودنتال، پاکت های اطراف دندان های شما را اندازه گیری می کنند. این به آنها می گوید که چه مقدار استخوان در اطراف دندان هایتان از دست داده اید. هرچه پاکت ها عمیق تر باشند، بیماری لثه شما شدیدتر است. متخصص پریودنتیست شما نحوه جویدن، میزان لق شدن دندان ها و میزان عقب رفتن لثه ها از دندان هایتان (تحلیل رفتن) را بررسی می کند. علاوه بر این، آنها از دندان ها عکسبرداری با اشعه ایکس انجام می دهند. این تصاویر نواحی از دست رفته استخوان را با جزئیات نشان می دهند. آنها همچنین می توانند با بررسی عکس های قدیمی تر، نحوه تغییر استخوان شما را در طول زمان مشاهده کنند.

نقش میکروارگانیسم ها در بروز بیماری لثه

مطالعات سه دهه گذشته نشان داده اند که تنها زیرمجموعه کوچکی از میکروارگانیسم ها از میان صدها گونه یافت شده در حفره دهان، ارتباط زیادی با پریودنتیت دارند. اگرچه پاتوژن های باکتریایی تولید کننده بیوفیلم خاص و سایر گونه های همکار مورد نیاز هستند، اما باکتری ها به تنهایی برای ایجاد پریودنتیت کافی نیستند. پاسخ التهابی ایمنی میزبان، تعیین کننده حساسیت به پریودنتیت است و مسئول بیشتر تخریب بافت پریودنتال است. در طول عفونت باکتریایی مداوم و عدم تعادل طولانی مدت هموستاتیک، سیتوکین ها و آنزیم های آزاد شده توسط لکوسیت های میزبان، واسطه تخریب بافت همبند پریودنتال و استخوان می شوند. بیماری های سیستمیک (مانند دیابت)، اختلال عملکرد سیستم ایمنی و عوامل محیطی (مانند سیگار کشیدن) نیز می توانند در اختلال تعادل هموستاتیک نقش داشته باشند.

هدف از درمان پریودنتال، حفظ ثبات، راحتی و عملکرد دندان های طبیعی با حذف بیوفیلم پاتولوژیک و رفع التهاب است.

کمپلکس های میکروبی در بیوفیلم زیر لثه ای اخیراً با استفاده از تکنیک های مولکولی مشخص شده اند. گونه های منفرد در این کمپلکس ها با استفاده از یک سیستم کدگذاری رنگی که نشان دهنده طبقه بندی جامعه و تجزیه و تحلیل خوشه ای است، تعیین شده اند.

کمپلکس قرمز، شامل Tannerella forsythia، Porphyromonas gingivalis ، و Treponema denticola به شدت با پریودنتیت مزمن شدید مرتبط است.

کمپلکس نارنجی، که شامل Prevotella intermedia، Fusobacterium nucleatum، Campylobacter rectus ، و Peptostreptococcus micros  است، ارتباط نزدیکی با کمپلکس قرمز دارد.

کمپلکس سبز شامل Aggregatibacter actinomycetemcomitans است که ارتباط قوی با پریودنتیت تهاجمی و ارتباط کمتری با پریودنتیت مزمن دارد. پورفیروموناس ژنژیوالیس، اکتینومایستم کومیتانس و سایر پاتوژن ها دارای فاکتورهای بیماری زایی هستند که می توانند بر پاسخ میزبان غلبه کرده و به بافت های پریودنتال آسیب برسانند.

آیا آنتی بیوتیک راه حل اصلی درمان بیماری لثه است؟

پاسخ کوتاه: نه همیشه.

در بسیاری از موارد، درمان اولیه شامل جرم گیری تخصصی، بهداشت دقیق دهان و پیگیری منظم است. اما در موارد خاص، مانند عفونت شدید، آبسه لثه، یا پیشرفت بیماری در بیماران با بیماری های زمینه ای، آنتی بیوتیک ها می توانند بسیار مفید باشند.

درمان بیماری عفونت لثه با آنتی بیوتیک در بسیاری از موارد نجات دهنده است؛ اما تنها زمانی مؤثر خواهد بود که در شرایط صحیح، با دوز مناسب و تحت نظر متخصص تجویز شود. خود درمانی نه تنها کمکی به درمان نمی کند، بلکه ممکن است عواقب جدی تری داشته باشد.

اگر دچار نگرانی هستید یا در مورد علائم لثه تان مطمئن نیستید، همین امروز با یک متخصص بیماری های لثه مشورت کنید. من، دکتر عباس گشاده رو، متخصص جراحی لثه و کاشت ایمپلنت در کلینیک تخصصی خود در زعفرانیه تهران، آماده ام تا در مسیر حفظ سلامت لثه ها همراهتان باشم. کافی است از طریق شماره ۰۲۱۲۸۴۲۳۹۳۸ تماس بگیرید و از مشاوره رایگان بهره مند شوید.

اثربخشی جرم گیری و تسطیح ریشه به عنوان تنها درمان پریودنتیت

اگرچه SRP (scaling and root planing: جرم گیری و تسطیح سطح ریشه) به عنوان استاندارد طلایی درمان غیر جراحی پریودنتال در نظر گرفته می شود، اما درمانی بسیار طاقت فرسا است. اثربخشی آن توسط عوامل آناتومیک (درگیری فورکا، نوع دندان و سطح) و تجربه اپراتور محدود می شود. همانطور که قبلاً ذکر شد، SRP  با افزایش عمق پروبینگ پاکت، بخشی از توانایی خود را در از بین بردن بیوفیلم زیر لثه ای از دست می دهد. با وجود این، میزان کاهش عمق پروبینگ و افزایش چسبندگی بالینی ناشی از SRP در نواحی پریودنتال با عمق پروبینگ عمیق قبل از درمان، بیشترین مقدار را دارد.

در پاکت های عمیق تر از 6 میلی متر، SRP به طور متوسط 19/1 میلی متر افزایش چسبندگی بالینی و 19/2 میلی متر کاهش عمق پروبینگ را فراهم می کند. در پاکت های با عمق متوسط ​​(4 تا 6 میلی متر)، مقادیر مربوطه 55/0 میلی متر و 29/1 میلی متر هستند. SRP همچنین علائم بالینی التهاب را کاهش می دهد. به عنوان مثال، خونریزی هنگام پروبینگ را تقریباً به 43% از سطوح پایه کاهش می دهد. این نتایج را می توان به طور مداوم در بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن، صرف نظر از نوع ابزار مورد استفاده (برقی یا دستی) بدست آورد. بیمارانی که بهداشت دهان و دندان ضعیفی دارند، عادت به سیگار کشیدن دارند یا کنترل قند خون ضعیفی دارند، پاسخ نامطلوب تری به SRP نشان می دهند.

چرا جرمگیری و تسطیح سطح ریشه همیشه درمان مناسبی برای بیماری لثه نیستند؟

پورفیروموناس ژنژیوالیس، اکتینومایستم کومیتانس و پرووتلا اینترمدیا قادر به حمله به اپیتلیوم پاکت های پریودنتال هستند که آنها را از حذف توسط پاسخ میزبان محافظت می کند و حذف آنها را با جرم گیری و تسطیح ریشه (SRP) پریودنتال معمولی بسیار دشوار می کند. عفونت های مداوم توسط این باکتری ها اغلب با پریودنتیت مزمن پیشرونده مرتبط هستند.

یکی دیگر از محدودیت های SRP این است که در حذف باکتری ها از پاکت های عمیق، فورکاها، توبول های عاجی و سایر مکان های زیر لثه ای که دسترسی به آنها ضعیف است، مؤثر نیست. دشواری های مرتبط با حذف باکتری هایی که در دیواره بافت نرم پاکت و سایر مناطق غیرقابل دسترس کلونیزه شده اند، منطقی را برای ترکیب آنتی بیوتیک های سیستمیک در درمان پریودنتیت فراهم می کند. طیف گسترده ای از آنتی بیوتیک های سیستمیک برای درمان پریودنتیت مزمن استفاده شده اند.

چه زمانی برای درمان بیماری لثه نیاز به استفاده از آنتی بیوتیک وجود دارد؟

اگر اخیراً هنگام مسواک زدن متوجه خونریزی لثه شده اید، یا درد و تورمی در اطراف دندان هایتان حس می کنید، احتمالاً نگران شده اید که نکند دچار عفونت لثه شده باشید. بویژه اگر دیابت دارید، سیگار می کشید یا سیستم ایمنی ضعیفی دارید، ترس از پیشرفت بیماری لثه و از دست دادن دندان ها کاملاً طبیعی است.

در این بخش، به عنوان یک متخصص جراحی لثه و ایمپلنت دندانی با بیش از ۱۰ سال تجربه در درمان بیماری های پیشرفته لثه، قصد دارم به زبان ساده توضیح دهم که چه زمانی نیاز به استفاده از آنتی بیوتیک وجود دارد، چه داروهایی مؤثرند و چه موقع باید سریع به دندانپزشک مراجعه کنید.

در موارد زیر، ممکن است از آنتی بیوتیک استفاده شود:

• وجود آبسه لثه ای حاد: زمانی که لثه متورم، دردناک و چرکی می شود.
• عفونت های شدید در بافت های عمقی پریودنتال: بویژه در بیماری های پیشرفته لثه.
• بیماران با سیستم ایمنی ضعیف: بیماران دیابتی، پیوند اعضا، سرطان یا مصرف کنندگان داروهای سرکوب گر سیستم ایمنی.
• پیشگیری از عفونت قبل از جراحی ایمپلنت یا جراحی های لثه
• مواردی که درمان مکانیکی پاسخگو نبوده یا التهاب شدید باقی مانده است.

ارزیابی بیمار برای استفاده بالقوه از یک آنتی بیوتیک: مرور کلی

اگرچه حذف کامل بیوفیلم زیر لثه ای و رسوبات ریشه با SRP دشوار است، اما اکثر بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن به درمان با SRP معمولی بدون آنتی بیوتیک پاسخ مطلوبی می دهند. با این حال، در برخی موارد، ترکیب آنتی بیوتیک های سیستمیک با SRP می تواند افزایش اضافی در افزایش چسبندگی بالینی یا کاهش عمق پروبینگ ایجاد کند. منابع علمی راهنمایی هایی را برای پیش بینی اینکه کدام بیماران می توانند به طور بالقوه از این روش بهره مند شوند، ارائه می دهند.

ویژگی های بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن که ممکن است از استفاده از آنتی بیوتیک ها بهره مند شوند:

• بیمارانی که پاسخ ضعیفی به SRP کافی نشان می دهند و همچنان چسبندگی بالینی خود را از دست می دهند.
• بیمارانی که آزمایش Porphyromonas gingivalis یا A actinomycetemcomitans در بیوفیلم زیر لثه ای آنها مثبت است.

درمان عفونت های لثه با آنتی بیوتیک؛ از تشخیص تا بهبودی کامل با توصیه های دکتر عباس گشاده رو

عمده بیماری های لثه به نوعی به بروز عفونت ربط پیدا می کنند و از تجمع بیش از اندازه پلاک و فعالیت باکتری های مضر روی دندان ها و لثه ناشی می شوند. بنابراین، مصرف آنتی بیوتیک هایی که می تواند عفونت را از بین ببرند، در از بین بردن بیماری لثه بسیار راهگشا خواهد بود. آنتی بیوتیک های تجویز شده می توانند از نوع مصرف موضعی و یا خوراکی باشند و تا زمانی که همه باکتری های مضر از بین بروند، باید مصرف شوند.

آیا تا به حال احساس کرده اید که لثه هایتان هنگام مسواک زدن خونریزی می کنند یا درد می گیرند؟ این علائم می توانند نشانه ای از بیماری لثه باشند. به عنوان جراح و متخصص بیماری های لثه و ایمپلنت با بیش از ۱۰ سال سابقه درمان بیماران مختلف در تهران، بارها با این سؤال مواجه شده ام که:

“آیا آنتی بیوتیک می تواند بیماری لثه را درمان کند؟”

در این مقاله، با زبان ساده و علمی، همه چیز را در مورد درمان بیماری لثه با آنتی بیوتیک توضیح می دهم و پاسخ های دقیقی به دغدغه های شما خواهم داد.

بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن شدید و عمق پاکت عمیق عمومی

توافق وجود دارد که بیمارانی که به SRP پاسخ مطلوبی نمی دهند، بویژه آنهایی که چسبندگی پیشرونده دارند، می توانند از درمان با آنتی بیوتیک ها بهره مند شوند. همانطور که قبلاً ذکر شد، پریودنتیت مزمن پیشرونده اغلب با عفونت های مداوم توسط Porphyromonas gingivalis، A actinomycetemcomitans و Prevotella intermedia همراه است، که به دیواره بافت نرم پاکت پریودنتال حمله می کنند و از بین بردن آنها با SRP دشوار است. مطابق با این توصیه، می توان انتظار داشت که بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن که تحت آزمایش میکروبیولوژیکی قرار گرفته اند و در پلاک زیر لثه ای آنها Porphyromonas gingivalis یا A actinomycetemcomitans مثبت است، از استفاده از آنتی بیوتیک ها بهره مند شوند. در نهایت، بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن شدید عمومی و پاکت های پریودنتال عمیق متعدد نیز ممکن است از این مزایا بهره مند شوند. نکته مشترک در این دستورالعمل ها، اذعان به این است که SRP توانایی محدودی در از بین بردن پاتوژن های مهاجم و حذف بیوفیلم از مکان های غیرقابل دسترس دارد. افراد سیگاری نسبت به افراد غیرسیگاری معمولاً پاسخ نامطلوب تری به درمان پریودنتال نشان می دهند. شواهدی وجود دارند که از بین بردن پاتوژن های زیر لثه ای در افراد سیگاری دشوارتر است. اگرچه برخی مطالعات نشان داده اند که آنتی بیوتیک های سیستمیک کمکی می توانند پاسخ به درمان پریودنتال را در افراد سیگاری بهبود بخشند، یک بررسی سیستماتیک اخیر به این نتیجه رسیده است که برای ارائه شواهد کافی برای حمایت از استفاده از آنتی بیوتیک های کمکی در درمان پریودنتیت در افراد سیگاری، به کارآزمایی های بالینی تصادفی اضافی با طراحی خوب نیاز است.

اثربخشی آنتی بیوتیک های سیستمیک به عنوان تنها درمان پریودنتیت

در بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن پیشرفته، درمان دقیق با SRP نیاز به زمان و تلاش قابل توجهی دارد. ممکن است منطقی به نظر برسد که استفاده از آنتی بیوتیک های سیستمیک را به عنوان یک جایگزین مقرون به صرفه برای SRP برای از بین بردن باکتری های زیر لثه در نظر بگیریم. اگرچه این سؤال در چندین مقاله بررسی شده است، مطالعات نسبتاً کمی به طور خاص برای پرداختن به آن طراحی شده اند. مترونیدازول به عنوان یک مونوتراپی برای پریودنتیت مزمن، می تواند عمق پروبینگ را کاهش دهد، باعث افزایش چسبندگی متوسط ​​شود، خونریزی هنگام پروبینگ را کاهش دهد و اسپیروکت ها را در بیوفیلم زیر لثه ای سرکوب کند. مقایسه اثربخشی مترونیدازول به تنهایی با SRP نشان داده است که مترونیدازول در بهبود وضعیت پریودنتال پایین تر یا در بهترین حالت، معادل آن است. علاوه بر این، یک متاآنالیز از 4 کارآزمایی بالینی که تغییرات سطح چسبندگی را در افراد مبتلا به پریودنتیت درمان نشده با افراد درمان شده با مترونیدازول به تنهایی یا مترونیدازول در ترکیب با آموکسی سیلین مقایسه کردند، تفاوت آماری معنی داری بین گروه ها نشان نداد. بنابراین، شواهد کافی وجود ندارند که نشان دهند آنتی بیوتیک های سیستمیک، هنگامی که به عنوان مونوتراپی استفاده می شوند، در درمان پریودنتیت مفید هستند. برخلاف این مطالعات، یک مطالعه جدیدتر به این نتیجه رسید که ترکیبی از مترونیدازول و آموکسی سیلین به عنوان تنها درمان پریودنتیت، تغییراتی در پارامترهای بالینی و میکروبیولوژیکی ایجاد می کند که مشابه با پارامترهای بدست آمده از SRP معمولی است. با این حال، هر فرد در این مطالعه برای تسهیل پروبینگ پریودنتال، جرم گیری بالای لثه را دریافت کرد. بنابراین، گروهی که با آنتی بیوتیک درمان شدند، در واقع تک درمانی دریافت نکردند، زیرا نشان داده شده است که برداشتن بیوفیلم بالای لثه، تعداد و ترکیب باکتری های زیر لثه را تغییر می دهد. مطابق با اکثر مطالعات بالینی، مطالعات میکروبیولوژیکی نشان داده اند که باکتری های ساکن در بیوفیلم ها نسبت به باکتری های منفرد و پراکنده (پلانکتونی) در برابر عوامل ضدمیکروبی مقاوم تر هستند. این ممکن است مربوط به اختلال در انتشار آنتی بیوتیک به بیوفیلم ها یا کندتر شدن سرعت رشد باکتری ها به دلیل محرومیت از مواد مغذی در بیوفیلم باشد؛ با این حال، عوامل مؤثر دیگری نیز وجود دارند. ارتباط نزدیک باکتری های ساکن در بیوفیلم ها، انتقال افقی اطلاعات ژنتیکی را که باعث مقاومت در برابر آنتی بیوتیک ها می شود، تسهیل می کند. مطالعات آزمایشگاهی نشان داده اند که غلظت آنتی بیوتیک های موجود در مایع شیار لثه (GCF) تأثیر محدودی بر پاتوژن های پریودنتال ساکن در بیوفیلم ها دارد. به همین دلایل، اجماع وجود دارد که آنتی بیوتیک ها فقط باید پس از تخریب مکانیکی بیوفیلم تجویز شوند.

بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت لثه چیست؟

در جدول زیر، مروری بر آنتی بیوتیک های رایج برای درمان بیماری های لثه داریم؛ توجه به این نکته ضروری است که مصرف هر نوع دارو باید با مشورت و توصیه پزشک متخصص و معالج شما و زیر نظر وی بر اساس شرایط درمان شما انجام گیرد:

نام آنتی بیوتیک	نحوه مصرف	موارد کاربرد	نکات مهم
آموکسی سیلین	خوراکی، ۳ بار در روز	عفونت های حاد و عمومی	در برخی بیماران مقاوم است
مترونیدازول	خوراکی یا موضعی	باکتری های بی هوازی	منع مصرف در بارداری
کلیندامایسین	جایگزین در حساسیت به پنی سیلین	عفونت های مقاوم	ممکن است موجب اسهال شدید شود
داکسی سایکلین	خوراکی یا موضعی ژلی	بیماری مزمن لثه	مناسب برای مصرف طولانی تر
آزیترومایسین	دوره ۳ روزه	مؤثر در عفونت های شدید	مصرف با فاصله از غذا

اثربخشی جرم گیری و تسطیح ریشه همراه با آنتی بیوتیک های سیستمیک

چندین بررسی جامع، اثربخشی ترکیبی از SRP و آنتی بیوتیک های سیستمیک را در درمان پریودنتیت مزمن ارزیابی کرده اند. نتیجه گیری های کلی آنها در زیر خلاصه شده است:

• ترکیب آنتی بیوتیک های سیستمیک با SRP می تواند مزایای درمانی بیشتری نسبت به SRP به تنهایی داشته باشد.
• ترکیب آنتی بیوتیک ها و SRP برای بیماران مبتلا به پریودنتیت تهاجمی نسبت به بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن، مزایای بیشتری دارد. ترکیب SRP و آنتی بیوتیک ها بیشترین فایده را در محل هایی با عمق پروبینگ اولیه عمیق دارد.
• رژیم های مختلف آنتی بیوتیکی قادر به افزایش پاسخ درمانی به SRP هستند. متاآنالیزها از استفاده از مترونیدازول (به تنهایی یا همراه با آموکسی سیلین) یا آزیترومایسین پشتیبانی می کنند.
• شواهد غیرمستقیم نشان می دهند که آنتی بیوتیک ها باید در روز تکمیل SRP شروع شوند و SRP باید در یک دوره کوتاه (در حالت ایده ال، کمتر از یک هفته) تکمیل شود.

متاآنالیز یک تکنیک آماری مفید برای ترکیب نتایج مطالعات مختلف برای دستیابی به قدرت آماری بالاتر است. این رویکرد برای تجزیه و تحلیل مزایای ترکیب آنتی بیوتیک ها با SRP استفاده شده است. داده های حاصل از چندین متاآنالیز از اثر کلی درمان ترکیبی پریودنتیت مزمن با SRP و آنتی بیوتیک های کمکی در مقایسه با درمان با SRP به تنهایی را در سراسر دهان، از جمله مکان هایی با از دست دادن جزئی چسبندگی و عمق پروبینگ کم، بررسی کردند. بر اساس 2 متاآنالیز که اثرات طیف وسیعی از رژیم های مختلف آنتی بیوتیکی را بر درمان پریودنتیت مزمن در نظر گرفتند، درمان ترکیبی می تواند در مقایسه با SRP به تنهایی، افزایش چسبندگی بالینی را 2/0 تا 24/0 میلی متر افزایش دهد و عمق پروبینگ را به طور متوسط 28/0 میلی متر کاهش دهد. هیچ یک از این تجزیه و تحلیل ها نتوانستند یک رژیم ضدمیکروبی را شناسایی کنند که به وضوح برتر از سایرین باشد. به نظر می رسد آنتی بیوتیک های کمکی به طور مداوم پاسخ بالینی به SRP را برای بیماران پریودنتیت تهاجمی و مزمن افزایش می دهند، اما به نظر می رسد بیماران مبتلا به پریودنتیت تهاجمی سود بیشتری می برند. میانگین افزایش چسبندگی بالینی مشاهده شده در مطالعات روی افراد مبتلا به پریودنتیت تهاجمی تقریباً ۳ برابر بیشتر از مطالعات پریودنتیت مزمن است. با توجه به اثرات رژیم های آنتی بیوتیکی خاص، درمان با SRP همراه با آموکسی سیلین و مترونیدازول می تواند در مقایسه با SRP به تنهایی، افزایش چسبندگی بالینی کلی را 16/0 تا 21/0 میلی متر و کاهش عمق پروبینگ کلی را 29/0 تا 43/0 میلی متر افزایش دهد. به طور مشابه، مزایای کمکی ترکیب مترونیدازول با SRP مربوط به 1/0 میلی متر افزایش چسبندگی اضافی و 15/0 تا 18/0 میلی متر کاهش عمق پروبینگ است. ترکیب SRP و آزیترومایسین در مقایسه با SRP به تنهایی، میانگین افزایش چسبندگی 11/0 میلی متر (از نظر آماری معنی دار نیست) و میانگین کاهش عمق پروبینگ 39/0 میلی متر را به همراه دارد. متاآنالیز مطالعاتی که از رژیم داکسی سیکلین کمکی استفاده کرده اند، نتوانسته است افزایش کلی قابل توجهی در افزایش چسبندگی یا عمق پروبینگ نشان دهد. شواهد نشان می دهند که مزایای ترکیب آنتی بیوتیک ها با SRP  در محل هایی با عمق پروب اولیه بیش از 6 میلی متر، قابل توجه تر است. در محل های عمیق تر، درمان با SRP همراه با آموکسی سیلین و مترونیدازول می تواند در مقایسه با درمان با SRP به تنهایی، افزایش چسبندگی بالینی را 45/0 تا 67/0 میلی متر افزایش داده و عمق پروبینگ متوسط ​​را 92/0 میلی متر کاهش دهد. ترکیب مترونیدازول با SRP منجر به افزایش چسبندگی اضافی 55/0 تا 66/0 میلی متر و کاهش عمق پروبینگ اضافی 83/0 میلی متر در مقایسه با SRP به تنهایی می شود. استفاده از آزیترومایسین به عنوان مکمل SRP، افزایش میانگین چسبندگی و کاهش عمق پروبینگ را به ترتیب 43/0 میلی متر و 52/0 میلی متر نسبت به SRP به تنهایی افزایش می دهد. از آنجا که پروتکل های مختلف زیادی در مطالعاتی که مزایای ترکیب آنتی بیوتیک ها با SRP را ارزیابی کرده اند، استفاده شده اند، شواهدی وجود ندارند که به یک پروتکل خاص اشاره کنند. با این حال، شواهد غیرمستقیمی وجود دارند که نشان می دهند درمان آنتی بیوتیکی باید بلافاصله پس از تکمیل SRP انجام شود و SRP باید در مدت زمان نسبتاً کوتاهی (در حالت ایده ال، ظرف 1 هفته) تکمیل شود.

نکاتی کاربردی برای انتخاب آنتی بیوتیک مناسب عفونت لثه

اگر مدتی است هنگام مسواک زدن خون مشاهده می کنید، یا لثه تان دچار ورم و درد شده، ممکن است در جستجوی قرص برای عفونت لثه باشید. بسیاری از بیمارانم پیش از مراجعه، این سوال در ذهنشان است: “آیا باید آنتی بیوتیک بخورم؟”، یا حتی بدتر: “کدام آنتی بیوتیک را بدون نسخه تهیه کنم؟”

اما واقعیت این است که انتخاب نادرست آنتی بیوتیک نه تنها به درمان کمک نمی کند، بلکه باعث مقاوم شدن باکتری ها، عوارض گوارشی، و حتی تخریب بیشتر بافت لثه می شود.

در این بخش، به شما آموزش می دهم که چطور هوشمندانه و ایمن از آنتی بیوتیک ها در درمان بیماری عفونت لثه با آنتی بیوتیک استفاده کنید:

• از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ها جدا خودداری کنی.
• در صورت حساسیت دارویی حتما پزشک را مطلع کنید.
• دوره کامل مصرف دارو را کامل کنید، حتی اگر علائم کاهش یافته باشد.
• در صورت بروز علائمی چون تهوع شدید، اسهال، یا واکنش آلرژیک، دارو را قطع و به پزشک مراجعه کنید.
• ترکیب دارو با درمان های غیر دارویی مثل دهانشویه کلرهگزیدین مؤثرتر است.

از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک پرهیز کنید.

یکی از شایع ترین اشتباهات بیماران، شروع مصرف داروهای آنتی بیوتیک مثل مترونیدازول یا آموکسی سیلین بدون مشورت با دندانپزشک است. این کار باعث پوشاندن موقتی علائم و مزمن شدن بیماری می شود.

 خانمی ۴۵ ساله با سابقه سیگار، پس از مصرف مکرر آنتی بیوتیک بدون نسخه، با التهاب شدید لثه و از دست دادن دو دندان به کلینیک من مراجعه کرد. با بررسی بیشتر، متوجه شدیم عفونت مزمن در عمق استخوان نفوذ کرده و نیاز به جراحی پیوند استخوان دارد. اگر زودتر برای درمان اصولی مراجعه می کرد، این اتفاق نمی افتاد.

حساسیت دارویی را جدی بگیرید.

پیش از تجویز هر دارویی، پزشک شما باید از سابقه حساسیت دارویی تان مطلع شود. به عنوان مثال، آموکسی سیلین ممکن است در بیماران حساس به پنی سیلین، واکنش های شدید آلرژیک ایجاد کند.

دوره کامل دارو را تکمیل کنید.

حتی اگر علائم پس از چند روز بهبود پیدا کرد، قطع زود هنگام دارو می تواند باعث بازگشت شدیدتر عفونت شود. معمولاً طول دوره مصرف بین ۷ تا ۱۰ روز است، مگر اینکه پزشک دارو را تغییر دهد.

علائم خطر را بشناسید.

در صورت مشاهده موارد زیر، فوراً مصرف دارو را متوقف و با پزشک مشورت کنید:

• تهوع و استفراغ شدید
• اسهال پایدار یا خونی
• علائم آلرژیک (خارش، تورم لب و صورت، تنگی نفس)

طبق آمار CDC آمریکا، سالانه بیش از 8/2 میلیون مورد عفونت مقاوم به آنتی بیوتیک گزارش می شود. این عدد نشان می دهد مصرف نادرست داروها می تواند عواقب جدی داشته باشد.

دارو را با دهانشویه ترکیب کنید.

مطالعات معتبر  نشان می دهند که ترکیب آنتی بیوتیک های خوراکی با دهانشویه کلرهگزیدین 12/0 % نتایج بهتری در کنترل عفونت لثه دارند. این روش، هم باکتری های سطحی را هدف قرار می دهد و هم بافت های عمقی را پوشش می دهد.

بر اساس گزارش انجمن پریودنتولوژی آمریکا (AAP) در سال ۲۰۲۳، بیش از 47% از افراد بالای ۳۰ سال در آمریکا به نوعی از بیماری لثه مبتلا هستند و تنها 10% از آنها آگاهانه برای درمان مراجعه می کنند.

همچنین در تحقیق منتشر شده در PubMed در سال ۲۰۲۲ مشخص شد که استفاده هدفمند از آنتی بیوتیک در کنار جرم گیری، نتایج درمانی را تا 30% افزایش می دهد.

چرک خشک کن قوی برای عفونت لثه چیست؟

اصطلاح چرک خشک کن بیشتر توسط عموم استفاده می شود. در علم پزشکی، منظور آنتی بیوتیک هایی است که روی عفونت های چرکی مؤثر هستند. داروهایی مانند مترونیدازول، کلیندامایسین و آزیترومایسین، بسته به شرایط بالینی، به عنوان چرک خشک کن قوی برای عفونت لثه محسوب می شوند.

اگر به دنبال یک چرک خشک کن قوی برای عفونت لثه هستید، باید با دندانپزشک مشورت کنید تا مناسب ترین گزینه بر اساس شرایط بدنی تان انتخاب شود.

بهترین قرص برای عفونت لثه کدام است؟

پاسخ این سؤال به وضعیت بیمار بستگی دارد. برای افراد عادی، آموکسی سیلین یا داکسی سایکلین گزینه های مناسبی هستند. اما در شرایط خاص، ممکن است به ترکیب چند دارو یا دوز بالاتر نیاز باشد. حتماً قبل از مصرف هر دارو، با پزشک معالج خود مشورت کنید و از مصرف خودسرانه دارو جدا خودداری کنید.

توصیه های من به عنوان یک متخصص برای حفظ سلامت لثه ها

برای جلوگیری از نیاز به درمان بیماری لثه با آنتی بیوتیک، این توصیه ها را جدی بگیرید:

• حداقل روزی دوبار مسواک بزنید (بویژه قبل از خواب).
• از نخ دندان و دهانشویه مناسب استفاده کنید.
• هر ۶ ماه یک بار برای جرم گیری و چکاپ به دندانپزشک مراجعه کنید.
• در صورت داشتن بیماری های مزمن مثل دیابت، کنترل منظم قند خون را انجام دهید.
• سیگار را ترک کنید – بزرگ ترین دشمن سلامت لثه هاست.
• در صورت مشاهده هرگونه التهاب، بلافاصله اقدام کنید تا از نیاز به آنتی بیوتیک و جراحی پیشگیری شود.

چه زمانی برای بیماری لثه باید به دندانپزشک مراجعه کنید؟

اگر با هر یک از علائم زیر روبه رو شدید، مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیندازید:

• خونریزی لثه هنگام مسواک زدن
• درد یا تورم لثه
• احساس طعم چرک در دهان
• لقی دندان ها
• بوی بد دهان دائمی

چرا خود درمانی بیماری لثه با آنتی بیوتیک خطرناک است؟

بسیاری از بیماران با مشاهده علائم فوق، به سراغ داروخانه می روند و بدون نسخه، یک قرص برای عفونت لثه تهیه می کنند. اما این کار، نه تنها به درمان کمک نمی کند، بلکه می تواند شرایط را پیچیده تر کند. استفاده نادرست از آنتی بیوتیک ها منجر به موارد زیر شود:

• مقاومت آنتی بیوتیکی.
• از بین رفتن باکتری های مفید دهان.
• تشدید عفونت و نیاز به درمان های تهاجمی تر.
• بروز عوارض جانبی شدید مانند تهوع، اسهال یا آلرژی می شود.

طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO)، مقاومت آنتی بیوتیکی یکی از ۱۰ تهدید جدی برای سلامت جهانی در سال ۲۰۲۴ اعلام شده است.

درمان بیماری عفونت لثه با آنتی بیوتیک تنها یک بخش کوچک از روند درمان است و بدون تشخیص دقیق، می تواند بیشتر ضرر داشته باشد تا فایده. اگر هر یک از علائم گفته شده را دارید، همین حالا وقت ویزیت بگیرید. من به عنوان پزشک، ترجیح می دهم بیمارم را در مرحله خفیف ببینم تا اینکه مجبور شوم دندان هایش را بکشم.

لثه ها ستون نگهدارنده دندان های شما هستند؛ نگذارید دیر بجنبید و ستون ها فرو بریرند…

اگر سؤالی درباره سلامت لثه دارید، خوشحال می شوم در قسمت نظرات پاسخ بدهم یا از طریق فرم تماس سایت با من در ارتباط باشید.

انواع آنتی بیوتیک هایی که برای بیماری لثه تجویز می شوند کدام اند؟

عفونت های باکتریایی در ناحیه های مختلف دهان مخصوصاً لثه ها می توانند مشکلاتی را بوجود آورند. بیماری لثه ای که از تجمع عفونت ناشی می گردد، با نشانه های ظاهری نظیر التهاب، قرمزی و تورم خود را آشکار ساخته و حتی در برخی موارد، می تواند منجر به خونریزی لثه گردد.

آنتی بیوتیک هایی که برای بیماری های لثه استفاده می شوند تا آنها را رفع نمایند، باید توسط دندانپزشک و بر اساس تشخیص آنها تجویز گردند. با توجه به نوع عفونت و شدت بیماری لثه لازم است آنتی بیوتیک هایی مناسب تجویز شوند. برخی از شناخته شده ترین آنتی بیوتیک هایی که توسط دندانپزشکان مختلف تجویز می شوند را در ادامه معرفی خواهیم کرد.

آنتی بیوتیک تتراسایکلین

یکی از معروف ترین داروهایی که برای مقابله با باکتری های مضر مورد استفاده قرار می گیرند، آنتی بیوتیک های تتراسایکلین هستند. این داروها به واسطه خواص ضد باکتریایی قوی که از خود نشان می دهند قادر هستند تا ضمن از بین بردن عفونت ها، التهاب های موجود در لثه ها را کاهش داده و سلامتی را به محیط دهان برگردانند. فعالیت این آنتی بیوتیک های معروف، به مسدود کردن کلاژناز مربوط می شود و پروتئین هایی که تحلیل برنده استخوان و بافت های همبند هستند را از بین خواهند برد.

آنتی بیوتیک آزیترومایسین

داروی آنتی بیوتیک آزیترومایسین یکی دیگر از داروهای رایجی است که برای رفع عفونت های لثه ای مورد استفاده قرار می گیرند. این نوع آنتی بیوتیک قادر است باکتری های بوجود آورنده بیماری لثه را از بین برده و رشد آنها را به حداقل برساند. در مورد افرادی که مصرف سیگار بالایی دارند، بهتر است از این نوع آنتی بیوتیک استفاده شود تا التهابات لثه ای سریع تر و با عوارض کمتری از بین بروند.

آنتی بیوتیک مترانیدازول (Flagly)

در مواردی که بیماری لثه فرد خیلی شدید است، بهتر است از آنتی بیوتیک مترانیدازول استفاده شود. البته اگر شدت بیماری و عفونت خیلی زیاد باشد، بر اساس تشخیصی که دندانپزشک می دهد ممکن است فرد مجبور شود مترانیدازول را به همراه یکی از دو آنتی بیوتیک آموکسی سیلین و یا تتراسایکلین مصرف نماید. این کار تأثیر دارویی مترانیدازول را افزایش خواهد داد.

آنتی بیوتیک سیپروفلوکساسین

اگر التهاب و بیماری لثه ناشی از باکتری A. actinomycetemcomitans باشد، بهترین گزینه درمانی برای رفع این التهابات آنتی بیوتیک سیپروفلوکساسین است. باکتری یاد شده رشد کندی دارد؛ اما در نهایت منجر به بیماری های لثه خواهد شد.

آنتی بیوتیک آموکسی سیلین

داروی آموکسی سیلین، در از بین بردن باکتری های مضری که منجر به عفونت می شوند، نقشی ندارد. اما گزینه مناسبی برای مقابله با آنها بوده و از تشکیل دیواره های باکتریایی در اطراف آنها جلوگیری می کند. این یعنی به مرور زمان از حجم عفونت کاسته شده و التهابات کمتر می شوند. با این حال، با توجه به اینکه باکتری زنده می ماند و همچنان تولید مثل می کند احتمالاً بهتر است با داروی دیگری مصرف شود.

داروی کلیندامایسین

عفونت های جدی و التهابات شدید لثه ای را باید با داروهایی مانند کلیندامایسین درمان نمود. آنتی بیوتیک کلیندامایسین باعث می شود تا شدت پیشرفت فعالیت باکتری ها کاهش یافته و حجم عفونت به مرور زمان کم شود.

بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت لثه چیست؟

هیچ دارویی را نمی توان برای همه تجویز کرد. انتخاب دارو بر اساس شدت بیماری، نوع باکتری، سابقه دارویی و شرایط جسمانی بیمار انجام می شود. در اکثر موارد، ترکیب آموکسی سیلین و مترونیدازول نتایج خوبی داشته است، ولی تنها پزشک می تواند تصمیم گیری کند.

چرا مصرف آنتی بیوتیک ها برای رفع بیماری لثه مفید است؟

با توجه به اینکه عمده بیماری های لثه با فعالیت باکتری های مضر در محیط دهان شکل می گیرند، بنابراین در ابتدای مسیر درمان حتماً لازم است از نوعی آنتی بیوتیک استفاده شود. مصرف آنتی بیوتیک برای بیماری های لثه کمک می کند تا سطح فعالیت آنها کاهش پیدا کرده و حتی حجم زیادی از باکتری ها از بین بروند.

مصرف آنتی بیوتیک های موضعی مزیت هایی دارد که باعث می شود برای استفاده از آنها برای درمان بیماری لثه تمایل و ترغیب بیشتری ایجاد گردد. برای مثال، با توجه به اینکه آنتی بیوتیک در محل مشخصی استفاده می شود، بنابراین تمامی نواحی بدن را تحت تأثیر قرار نمی دهد. همین موضوع منجر به تأثیر مثبت بیشتر دارو و کاهش عوارض آن در بدن خواهد شد.

همچنین، برای مصرف آنتی بیوتیک های موضعی باید این داروها در محل مورد نظر قرار بگیرند و این یعنی می توان از مقدار دوز پایین تری استفاده نمود. در نتیجه، عوارض مصرف آنتی بیوتیک ها تا حد زیادی کاهش پیدا خواهد کرد. ناگفته نماند که تمامی دندانپزشکان باید برای آگاهی بیشتر افراد، هر گونه عارضه جانبی که ممکن است در اثر مصرف آنتی بیوتیک ها بوجود آید را با بیمار در میان بگذارند.

عوارض درمان با آنتی بیوتیک ها و مقاومت به آنها

آنتی بیوتیک های سیستمیک می توانند عوارض جانبی ایجاد کنند که باید در تعادل با مزایای مورد انتظار آنها در نظر گرفته شود. اثرات سمی مستقیم آموکسی سیلین، مترونیدازول، داکسی سیکلین یا آزیترومایسین نادر هستند. با این حال، همه آنها می توانند در درصد کمی از بیماران باعث تهوع، استفراغ، اسهال و درد شکم شوند. شایع ترین عوارض جانبی مرتبط با آموکسی سیلین و سایر پنی سیلین ها واکنش های آلرژیک، از جمله بثورات پوستی؛ بیماری سرم؛ و به ندرت، آنافیلاکسی هستند. بیمارانی که مترونیدازول مصرف می کنند اغلب تغییر در حس چشایی را گزارش می کنند و می توانند در پاسخ به مصرف الکل، اثرات آنتابوز را تجربه کنند.

حساسیت به نور می تواند در افرادی که داکسی سایکلین مصرف می کنند، رخ دهد. در موارد نادر، آزیترومایسین ممکن است باعث آنژیوادم یا زردی کلستاتیک شود. علاوه بر این، آزیترومایسین می تواند در ایجاد آریتمی قلبی نقش داشته باشد و خطر مرگ ناشی از بیماری های قلبی عروقی را در افرادی که خطر اولیه بالایی برای بیماری های قلبی عروقی دارند، کمی افزایش دهد. بیماران باید از احتمال بروز عوارض جانبی مطلع شوند. با این حال، این اثرات معمولاً به صورت ناراحتی های گوارشی بروز می کنند و اکثر آنها جدی نیستند.

چندین مسئله اساسی می توانند، به صورت جداگانه یا ترکیبی، مزایای درمانی مرتبط با استفاده از آنتی بیوتیک های کمکی در درمان پریودنتال را تضعیف کنند. عدم رعایت رژیم دوز تجویز شده توسط بیمار یک نگرانی عمده است. اگر آنتی بیوتیک به غلظت بهینه در محل عفونت نرسد یا مدت زمان درمان به دلیل عدم رعایت دستورالعمل ها توسط بیمار خیلی کوتاه باشد، مزایای درمانی آن به خطر می افتد. مطالعات نشان داده اند که رعایت رژیم های پیچیده ای که به مصرف چندین دوز در روز توسط بیماران نیاز دارند، می تواند ضعیف باشد. بنابراین، منطقی است که انتظار داشته باشیم که میزان پذیرش در رژیم ترکیبی آموکسی سیلین و مترونیدازول کمتر از رژیم آزیترومایسین یک بار در روز باشد.

اگر بیوفیلم زیر لثه قبل از درمان با آنتی بیوتیک به طور کامل از بین نرود یا اگر بیماران با حفظ بهداشت دهان و دندان نتوانند از تشکیل مجدد بیوفیلم جلوگیری کنند، تجویز آنتی بیوتیک به طور قابل پیش بینی نتایج درمان را بهبود نخواهد بخشید. حداقل غلظت مهاری (MIC) یک آنتی بیوتیک برای باکتری های ساکن در بیوفیلم می تواند 10 تا 1000 برابر بیشتر از باکتری هایی باشد که در حالت پلانکتونی رشد می کنند، و معمولاً از غلظتی که آنتی بیوتیک می تواند در مایع شیار لثه ای (GCF) بدست آورد، فراتر می رود. در واقع، از بین رفتن بیوفیلم زیر لثه ای، مقادیر MIC را کاهش می دهد و باکتری ها را در غلظت های موجود در مایع شیار لثه ای (GCF) نسبت به آنتی بیوتیک ها حساس تر می کند.

شواهدی وجود دارند که نشان می دهند کمپلکس قرمز باکتری های زیر لثه ای مرتبط با پریودنتیت مزمن نسبتاً به آنتی بیوتیک ها حساس است. با این حال، سایر پاتوژن های زیرلثه ای یافت شده در بیماران مبتلا به پریودنتیت مزمن، از جمله Prevotella intermedia، Prevotella nigrescens  و A اکتینومایستم کومیتانس، اغلب در برابر داکسی سایکلین، آموکسی سیلین یا مترونیدازول مقاوم هستند. عدم حذف این پاتوژن ها می تواند موفقیت SRP همراه با یک رژیم آنتی بیوتیکی کمکی را محدود کند.

اگر معاینه نشان دهد که التهاب با درمان با رژیم ترکیبی SRP و آنتی بیوتیک ها در عرض 2 تا 3 ماه برطرف نشده یا از دست دادن چسبندگی متوقف نشده است، می توان از 2 رویکرد مختلف برای مقابله با مقاومت به درمان استفاده کرد.

آزمایش میکروبیولوژیکی می تواند به توضیح دلیل شکست درمان اولیه کمک کند و درمان غیرجراحی اضافی را هدایت کند. نمونه های پلاک زیرلثه ای باید از محل های بیماری پیشرونده با نوک کاغذی استریل جمع آوری شده و به آزمایشگاهی ارسال شوند که تخصص لازم برای شناسایی پاتوژن هایی که حذف نشده اند را داشته باشد.

بر اساس این اطلاعات، می توان یک رژیم جایگزین مناسب برای هدف قرار دادن پاتوژن های باقی مانده انتخاب کرد. از آنجا که محیط زیر لثه پس از SRP به تدریج با باکتری ها دوباره کلونیزه می شود، بیوفیلم زیر لثه باید قبل از تجویز آنتی بیوتیک جایگزین، دوباره از بین رفته و پراکنده شود. در زمانی که پاسخ بالینی ۲ تا ۳ ماه بعد دوباره بررسی می شود، انجام آزمایش میکروبیولوژیکی دیگری برای تأیید حذف عوامل بیماری زا می تواند عاقلانه باشد. به عنوان گزینه دوم، می توان از جراحی پریودنتال برای رفع پاکت های مداوم و از دست دادن چسبندگی استفاده کرد. توافق عمومی وجود دارد که استفاده انتخابی از آنتی بیوتیک ها، به جای استفاده روتین، بهترین روش است. باکتری های همزیست که در دستگاه گوارش زندگی می کنند، در توسعه، نگهداری و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارند. آنتی بیوتیک ها با مختل کردن میکروبیوتای همزیست می توانند به شیوه ای مضر، دفاع میزبان را مختل کنند. علاوه بر این، مقاومت آنتی بیوتیکی در سال های اخیر به یک مسئله جدی در سلامت عمومی تبدیل شده است. هزینه های اقتصادی و اجتماعی آن قابل توجه است. یک مطالعه اخیر نشان می دهد که بیوفیلم زیر لثه ای می تواند به عنوان مخزنی از ژن های مقاومت بتالاکتام عمل کند. دندانپزشکان می توانند با تجویز آنتی بیوتیک ها تنها در صورت لزوم، با تجویز یک رژیم آنتی بیوتیکی مناسب و با استفاده از آنتی بیوتیک ها تنها پس از دبریدمان بیوفیلم زیر لثه ای، به جلوگیری از این مشکلات کمک کنند. بیماران می توانند با رعایت دوز توصیه شده و مدت زمان رژیم تجویز شده، به کاهش خطر ایجاد مقاومت کمک کنند.

ارزیابی نتایج و توصیه های بلندمدت

افزایش بقای دندان یکی از مرتبط ترین نتایج برای گزارش اثربخشی درمان پریودنتال است و چیزی است که بیماران به راحتی آن را درک می کنند. با این حال، به ندرت از آن استفاده می شود، زیرا برای بدست آوردن داده های معنادار، دوره های مطالعه بسیار طولانی مورد نیاز است. به عنوان یک موضوع عملی، افزایش سطح چسبندگی بالینی و کاهش عمق پروبینگ، شاخص های معقولی برای افزایش بقای دندان هستند. به طور مطلق، افزایش چسبندگی کامل دهان تنها 10/0 تا 24/0 میلی متر می تواند به عنوان یک مزیت متوسط ​​برای استفاده از آنتی بیوتیک ها در ترکیب با SRP در نظر گرفته شود. با توجه به اینکه بیمارانی که به شدت مستعد پریودنتیت هستند، در طول درمان حمایتی پس از درمان فعال پریودنتال، به طور متوسط 67/0 میلی متر در سال از دست دادن چسبندگی کامل دهان را تجربه می کنند، افزایش چسبندگی 10/0 تا 24/0 میلی متر به طور مؤثر 5/1 تا 5/3 سال از پیشرفت بیماری را جبران می کند.

در نواحی پریودنتال با عمق پروبینگ عمیق (> 6 میلی متر)، ترکیب آنتی بیوتیک با SRP می تواند افزایش چسبندگی را 43/0 تا 67/0 میلی متر افزایش دهد. از آنجا که SRP در محل هایی با عمق پروب اولیه زیاد، به طور متوسط 19/1 میلی متر چسبندگی ایجاد می کند، استفاده از آنتی بیوتیک ها در ترکیب با SRP، چسبندگی را ۳۶ تا ۵۶ درصد بیشتر از SRP به تنهایی افزایش می دهد.

خلاصه

اگرچه پریودنتیت مزمن اغلب به دبریدمان مکانیکی به تنهایی پاسخ می دهد، بیمارانی که دچار از دست دادن تدریجی چسبندگی، پاتوژن های تهاجمی زیر لثه ای یا پاکت های عمیق هستند، ممکن است از ترکیب آنتی بیوتیک های سیستمیک با درمان مکانیکی بهره مند شوند. باکتری های موجود در بیوفیلم زیر لثه ای در برابر آنتی بیوتیک ها مقاوم هستند. آنتی بیوتیک ها فقط باید پس از تخریب مکانیکی بیوفیلم تجویز شوند، نه به عنوان تنها رویکرد درمانی. متاآنالیزها نشان می دهند که مترونیدازول (به تنهایی یا در ترکیب با آموکسی سیلین) یا آزیترومایسین در ترکیب با درمان مکانیکی، مزایای کمکی آماری قابل توجهی ایجاد می کنند. ترکیب درمان مکانیکی و آنتی بیوتیک ها، هنگامی که برای درمان پریودنتیت مزمن استفاده می شود، بیشترین فایده را در مکان هایی با عمق پروب اولیه عمیق دارد. آنتی بیوتیک های سیستمیک پتانسیل ایجاد واکنش های جانبی را دارند که باید در تعادل با مزایای مورد انتظار آنها در نظر گرفته شوند.

توصیه های نهایی دکتر عباس گشاده رو

• با مشاهده علائم اولیه لثه، مراجعه زودهنگام بسیار حیاتی ست
• آنتی بیوتیک معجزه نمی کند، اما در کنار درمان های حرفه ای بسیار مؤثر است
• اگر سابقه بیماری سیستمیک دارید، حتماً پیش از مصرف دارو با متخصص مشورت کنید
• مصرف خودسرانه دارو، فقط باعث مقاوم شدن باکتری ها و پیچیده تر شدن درمان می شود
• حفظ بهداشت دهان و دندان، مصرف غذاهای سالم، و ترک سیگار، کلید پیشگیری هستند

درمان بیماری لثه با آنتی بیوتیک یکی از مراحل پیشرفته در مدیریت عفونت های دهان است، نه گام اول. مصرف درست و هدفمند آن می تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند، اما مصرف خودسرانه فقط اوضاع را بدتر خواهد کرد. پس اگر به دنبال بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت لثه هستید، اول با پزشک مشورت کنید، نه اینترنت!

اگر هنوز درباره نوع قرص برای عفونت لثه یا روش های جایگزین تردید دارید، برای مشاوره از طریق شماره ۰۲۱۲۸۴۲۳۹۳۸ با کلینیک ما تماس بگیرید. در کنار شما هستیم تا لبخندتان را نجات دهیم 😊

سخن پایانی

درمان بیماری عفونت لثه با آنتی بیوتیک می تواند در شرایط خاص بسیار مؤثر باشد، اما این روش باید تحت نظر متخصص و با توجه به شرایط بالینی بیمار انجام شود. همان طور که مشاهده کردید، انتخاب بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت لثه به عوامل مختلفی بستگی دارد و هیچ دارویی بدون بررسی دقیق توصیه نمی شود.

اگر سؤالی در ذهن شما باقی مانده یا به مشاوره تخصصی نیاز دارید، با اطمینان می توانید با کلینیک ما از طریق شماره ۰۲۱۲۸۴۲۳۹۳۸ تماس بگیرید. من و تیمم، با تمام تجربه و دانش، در کنار شما هستیم تا لثه هایی سالم تر داشته باشید.