دندان عقل نهفته به چه معناست؟

دندان های عقل دندان هایی هستند که پشت دندان های مولر دو فک بالا و پایین دهان شما رشد می کنند. این دندان ها آخرین دندان های دائمی هستند که معمولاً بین سنین ۱۷ تا ۲۵ سالگی در دهان ظاهر می شوند.

برخی از افراد خوش شانس دندان های عقلی دارند که به درستی رشد می کنند و نیازی به کشیدن آنها ندارند و تعداد کمتری از افراد خوش شانس اصلاً دندان عقل در نمی آورند!

سالانه میلیون ها دندان عقل کشیده می شوند! از آنجا که فک های ما بسیار کوچک شده اند و جای کافی برای جا دادن دندان های مولر سوم را ندارند، اغلب به صورت نادرست و کج یا نامرتب می رویند و در حین رشد برای سایر دندان ها مشکل ایجاد می کنند و به آنها فشار وارد می کنند، با زاویه بیرون می آیند و گاهی حتی درون استخوان فک گیر می کنند.

نهفتگی دندان عقل یک وضعیت شایع است و زمانی اتفاق می افتد که دندان مولر سوم شما به صورت جزئی یا کامل درون لثه یا استخوان فک گیر کند. این می تواند منجر به بروز تعدادی از مشکلات سلامت دهان و دندان، از جمله عفونت، پوسیدگی دندان و بیماری لثه شود. با این حال، احتمالاً برای حفظ سلامت کلی دهان و دندان، دندانپزشک توصیه می کند که دندان های عقل خود را قبل از اینکه بتوانند مشکلات بیشتری برای سلامت دندان ها ایجاد کنند، بکشید. هر مورد متفاوت است و اینکه آیا اصلاً به کشیدن دندان عقل نیاز دارید یا خیر، و نوع کشیدن (ساده یا جراحی)، به نحوه رشد آن در دهان و فک شما بستگی دارد.

در این مقاله، به طور مفصل بررسی خواهیم کرد که دندان عقل نهفته چیست، علائم آن چیست و چگونه می توان آن را درمان کرد.

دندان عقل نهفته چیست؟

دندان های عقل – که تحت عنوان دندان مولر سوم نیز شناخته می شوند – آخرین مجموعه دندان هایی هستند که در عقب دهان رشد می کنند. آنها معمولاً در سنین ۱۷ تا ۲۵ سالگی می رویند (لثه های شما را می شکافند). گاهی اوقات دندان عقل همراستا با دندان های دیگر شما می روید و مشکلی ایجاد نمی کند. اوقات دیگر، آنها فضای کافی برای بیرون آمدن طبیعی ندارند در نتیجه به صورت جزئی یا کامل درون لثه یا استخوان فک شما گیر می کنند. این اتفاق تحت عنوان نهفتگی شناخته می شود. دندان عقل نهفته، که تحت عنوان دندان مولر سوم رویش نیافته یا نیمه رویش یافته نیز شناخته می شود، دندانی است که به طور کامل در دهان ظاهر نمی شود. در عوض، با وجود اینکه ریشه آن به طور کامل رشد کرده است، تا حدی یا کاملاً در زیر خط لثه و استخوان فک گیر می کند. این نهفتگی اغلب به دلیل کمبود فضا در دهان است. دندان های عقل نهفته بسیار شایع هستند – طبق گفته انجمن جراحان دهان و فک و صورت آمریکا، حدود 90% از افراد حداقل یک دندان عقل نهفته دارند.

دندان عقل نهفته یا پنهان می تواند باعث آسیب به سایر دندان ها، بروز درد و سایر انواع مشکلات سلامت دهان و دندان از جمله حفره، بیماری لثه و عفونت شود. همچنین دسترسی و تمیز کردن دندان های عقل نهفته دشوارتر است که آنها را نسبت به سایر دندان ها بیشتر در معرض پوسیدگی دندان قرار می دهد. با این حال، در برخی موارد، دندان های عقل نهفته هیچ آسیب فوری یا آشکاری به دهان وارد نمی کنند. معمولاً دندان های عقل نهفته ای که باعث عوارض دندانی و درد می شوند، کشیده می شوند. حتی دندان های عقل نهفته که هیچ مشکل فوری ایجاد نمی کنند، گاهی اوقات برای جلوگیری از مشکلات آینده کشیده می شوند.

هدف از دندان عقل چیست؟

متخصصان دندانپزشکی معمولاً کشیدن دندان عقل را توصیه می کنند زیرا ما واقعاً به آنها نیاز نداریم. یک دندان عقل عفونی می تواند درد، آسیب و مشکل زیادی برای فرد ایجاد کند. انسان شناسان معتقدند که آنها یک یادگار تکاملی هستند که زمانی برای اجداد دور انسان مفید بوده اند. رژیم غذایی اولیه اجداد ما عمدتاً شامل غذاهای خشن تری مانند گوشت، مغزها و ریشه هایی بوده است که نسبت به رژیم های غذایی امروزی ما به جویدن بیشتری نیاز داشتند. اجماع عمومی این است که دندان های آنها اغلب ساییده می شدند و می افتادند، در این صورت دندان عقل به عنوان جایگزینی برای آنها رشد می کرد.

دندان عقل کاملاً نهفته، دندان عقل نیمه نهفته و دندان عقل غیر نهفته: تفاوت چیست؟

دندان عقل کاملاً نهفته دیده نمی شود. آنها کاملاً زیر لثه های شما پنهان هستند. دندان عقل نیمه نهفته به دلیل رویش بخشی از آن کمی قابل مشاهده است. دندان عقل غیر نهفته روییده است و در بالای خط لثه شما کاملاً قابل مشاهده است. توجه به این نکته مهم است که دندان عقل نهفته هنوز هم می تواند مشکلاتی ایجاد کند.

نهفتگی بافت نرم در مقابل نهفتگی بافت سخت

ممکن است بشنوید که دندانپزشک شما از اصطلاحات “نهفتگی بافت نرم” و “نهفتگی بافت سخت” استفاده می کند. نهفتگی بافت نرم به این معنا است که دندان شما از استخوان فک بیرون آمده است اما از لثه شما خارج نشده است. این حالت پیچیدگی کمتری دارد. نهفتگی بافت سخت به این معنا است که دندان شما هنوز به طور کامل توسط لثه و استخوان فک شما پوشیده شده است. دندان عقل نیمه نهفته دندانی است که از خط لثه بیرون زده اما هنوز تا حدی در فک گیر کرده است. دندان عقل رویش یافته اما نامرتب، دندانی است که بیرون آمده اما در دهان کج یا نامرتب است.

انواع مختلف دندان عقل نهفته چیست؟

چهار نوع دندان عقل نهفته وجود دارد. هر نوع با موقعیت دندان شما مطابقت دارد:

• نهفتگی مزیال: نهفتگی مزیال شایع ترین نوع نهفتگی دندان عقل است. زمانی رخ می دهد که دندان عقل به سمت جلوی دهان زاویه داشته باشد و به دندان مولر جلوی خود فشار می آورد. اینکه آیا این نوع دندان عقل نهفته نیاز به کشیدن دارد یا خیر، به شدت زاویه بستگی دارد. نهفتگی مزیال اغلب منجر به رویش جزئی یا نیمه نهفتگی می شود، که در آن تنها بخشی از تاج از لثه بیرون می زند.
• نهفتگی دیستال: نهفتگی دیستال نادر است و برعکس نهفتگی مزیال است: دندان به سمت عقب دهان زاویه دارد. اینکه آیا این نوع دندان عقل نهفته به کشیدن نیاز دارد یا خیر، به زاویه بستگی دارد. اگر زاویه کم باشد، احتمالاً به طور طبیعی بیرون می آید و دندانپزشک یا جراح دهان شما ممکن است یک یا دو سال صبر کند تا ببیند آیا باید کشیده شود یا خیر. اگر زاویه نزدیک به ۹۰ درجه باشد، احتمال زیادی وجود دارد که دندان در نهایت با استخوان برخورد کند و به درستی بیرون نیاید. در این حالت، اغلب برای محافظت از سلامت دهان و دندان بیمار، باید دندان کشیده شود.
• نهفتگی عمودی: زمانی است که دندان عقل در موقعیت مناسب برای رویش قرار داشته باشد، اما همچنان زیر لثه گیر کرده باشد. این “بهترین” نوع نهفتگی دندان عقل است که تقریباً جهت طبیعی دارد و اغلب به کشیدن نیاز ندارد زیرا به احتمال زیاد دندان بدون هیچ مشکلی بیرون می آید و داخل دهان قرار گیرد. اگر کشیدن دندان ضروری باشد، به این دلیل است که دندان به دندان مولر کناری یا استخوان فک فشار وارد می کند. دندان های عقل نهفته عمودی معمولاً به راحتی و فقط با بی حسی موضعی قابل کشیدن هستند.
• نهفتگی افقی: نهفتگی افقی دندان عقل، همانطور که از نام آن پیدا است، به حالتی گفته می شود که دندان کاملاً به پهلو (به صورت افقی) زاویه دار شده باشد و زیر لثه گیر کرده باشد. این نوع نهفتگی معمولاً بدترین و دردناک ترین نوع نهفتگی دندان عقل است زیرا اغلب کاملاً زیر سطح لثه قرار می گیرد و به دندان مولر کناری خود فشار می آورد. نهفتگی افقی برای خارج کردن به عکس برداری با رادیوگرافی اشعه ایکس و یک جراح دهان و دندان ماهر نیاز دارد. این عمل اغلب به برداشتن مقداری از استخوان فک نیاز دارد و معمولاً تحت بیهوشی عمومی یا آرام بخش داخل وریدی انجام می شود. زمان بهبودی نیز می تواند به دلیل برداشتن استخوان از طریق جراحی طولانی تر باشد.

علائم دندان عقل نهفته کدامند؟

در برخی از افراد دندان های عقل می توانند بدون هیچ مشکلی بیرون بیایند. آنها با دندان های دیگر هم تراز می شوند و بدون ایجاد ناهماهنگی، پشت دندان های مولر دوم رشد می کنند. با این حال، در بسیاری از موارد، دهان برای رشد طبیعی دندان های عقل جدید بیش از حد شلوغ است، بنابراین آنها گیر می کنند یا نهفته می شوند.

گاهی اوقات دندان عقل نهفته هیچ مشکل قابل توجهی ایجاد نمی کند. گاهی اوقات، علائم ممکن است به طور ناگهانی یا تدریجی در طول زمان ایجاد شوند. در اینجا برخی از شایع ترین نشانه های رویش دندان عقل و اینکه دندان های دیگر ممکن است بر آنها تأثیر بگذارند، آورده شده اند:

• درد شدید لثه یا فک.
• قرمزی لثه یا تورم صورت.
• التهاب یا عفونت اطراف دندان.
• لثه های حساس، متورم یا دارای خونریزی.
• طعم بد و ناخوشایند در دهان.
• بوی بد دهان (هالیتوزیس).
• مزه نامطبوع در دهان.
• درد فک و دشواری در کامل باز کردن دهان.
• سر درد ناشی از افزایش فشار دندان های نهفته.
• ناراحتی یا مشکل در جویدن.
• گوش درد.
• کیست یا کیسه های پر از مایع در اطراف دندان.
• آسیب به دندان های مجاور از طریق فشردگی آنها.
• پوسیدگی دندان.
• بیماری لثه.
• تشکیل آبسه.
• مشکل در نخ دندان کشیدن یا مسواک زدن.

عفونت های شدید می توانند منجر به سلولیت در گونه، زبان یا گلو یا بیماری به نام پری کورونیت – یک بیماری لثه ناشی از تجمع باکتری ها – شوند.

در برخی موارد، دندان نهفته می تواند حفره ای در استخوان فک ایجاد کند که با مایع پر شده و کیستی ایجاد می کند که ممکن است به استخوان، اعصاب یا دندان های مجاور آسیب برساند. به ندرت، ممکن است یک تومور خوش خیم ایجاد شود که به جراحی برای برداشتن نیاز دارد.

بسیاری از افراد متوجه می شوند که اولین نشانه های رشد دندان عقل، حساسیت و ناراحتی در پشت دهان آنها است. دندان های عقل نهفته همچنین می توانند بافت لثه را مستعد عفونت کنند، زمانی که تنها بخشی از دندان بیرون می آید و شکافی ایجاد می کند که غذا می تواند در آن گیر کند. اگر علائم ناراحت کننده ای را تجربه می کنید که ممکن است با داشتن دندان عقل نهفته مرتبط باشد، بهتر است به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

دندان عقل نهفته چگونه بر دندان های مجاور تأثیر می گذارد؟

دندان عقل نهفته می تواند به دندان های مجاور فشار وارد کند و منجر به فشردگی، جابجایی یا پوسیدگی شود. این امر ممکن است به درمان ارتودنسی برای اصلاح ناهماهنگی نیاز داشته باشد. همچنین، دندان های مولر دوم کنار دندان های نهفته به دلیل نزدیکی و دشواری در تمیز کردن ناحیه، بیشتر مستعد عفونت هستند.

علت نهفته شدن دندان عقل چیست؟

دندان عقل نهفته عموماً ناشی از کمبود فضای فک برای بیرون آمدن صحیح همه دندان ها است. گاهی اوقات، دندان با زاویه نادرست رشد می کند و گیر می کند. افرادی که بیشترین خطر را دارند شامل افراد ۱۷ تا ۲۵ ساله یا افرادی با استخوان فک کوچک تر هستند. در حالی که هیچ راه تضمینی برای جلوگیری از نهفتگی وجود ندارد، حفظ بهداشت عالی دهان و دندان می تواند عوارض احتمالی را کاهش دهد.

عوارض دندان عقل نهفته

در برخی موارد، دندان عقل نهفته به طور جزئی بیرون می آید و فقط مقداری از تاج آن قابل مشاهده است. این مورد به عنوان دندان عقل نیمه نهفته شناخته می شود. در حالی که در افراد دیگر، دندان عقل هرگز از لثه بیرون نمی آید، در این صورت به آن دندان کاملاً نهفته گفته می شود.

برخی از اشکالی که یک دندان نهفته می تواند بروید، عبارتند از:

• با زاویه به سمت دندان مولر دوم
• مستقیم به بالا یا پایین اما در استخوان فک گیر افتاده باقی می ماند
• با زاویه به سمت عقب دهان
• با زاویه قائمه نسبت به دندان های دیگر، به نظر می رسد که خوابیده است

برخی از عوارضی که دندان های عقل نهفته می توانند منجر به بروز آنها شوند شامل آسیب رساندن به دندان های دیگر با فشار آوردن به دندان مولر دوم است. این امر علاوه بر بسیاری از مشکلات دیگر با فشرده کردن دندان های دیگر، خطر عفونت را افزایش می دهد. دندان های عقل نهفته همچنین می توانند منجر به ایجاد کیست هایی شوند که می توانند به دندان ها، اعصاب و استخوان فک آسیب وارد کنند.

علاوه بر این، دندان های عقل نیمه نهفته بیشتر در معرض خطر پوسیدگی هستند زیرا تمیز کردن آنها دشوارتر است. همچنین توصیه می شود هنگام رویش دندان عقل نیمه نهفته، از دهانشویه استفاده کنید تا از شر ذرات غذا یا باکتری هایی که بین لثه و دندان عقل گیر افتاده اند خلاص شوید. شستشو با دهانشویه ضد باکتری همچنین به کاهش خطر ابتلا به پری کورونیت، یک بیماری التهابی لثه، کمک می کند.

تشخیص نهفتگی دندان عقل چگونه انجام می شود؟

دندانپزشک شما ناحیه مورد نظر را معاینه خواهد کرد و از شما در مورد علائم شما سؤال خواهد کرد. آنها همچنین برای بررسی اینکه آیا دندان های شما نهفته هستند و آیا استخوان فک یا سایر دندان های شما آسیب دیده اند، در صورت لزوم، عکس رادیولوژی با اشعه ایکس خواهند گرفت. عکس رادیولوژی می تواند محل دندان عقل شما و نهفته بودن آن را نشان دهد. این عکس های رادیولوژی با اشعه ایکس به تعیین نهفته بودن دندان و ارزیابی هرگونه آسیب احتمالی به دندان ها یا استخوان های مجاور کمک می کنند.

دندان عقل نهفته چگونه درمان می شود؟

درمان های زیر می توانند به تسکین علائم کمک کنند:

• مسکن ها: داروهای بدون نسخه می توانند به مدیریت درد کمک کنند. آنها باید قورت داده شوند، نه اینکه مستقیماً روی دندان قرار گیرند.
• شستشوی دهان با آب نمک: شستشو با آب نمک گرم چندین بار در روز می تواند التهاب و ناراحتی را کاهش دهد.
• دهانشویه ضد باکتری: دهانشویه هایی مانند کلرهگزیدین ممکن است به کاهش عفونت کمک کنند.
• تمیز کردن دندان و آنتی بیوتیک ها: دندانپزشک ممکن است ناحیه را تمیز کرده و آنتی بیوتیک تجویز کند. در صورت عود علائم، ممکن است کشیدن دندان ضروری باشد.

جراحی دندان عقل نهفته

دندانپزشکان اغلب زمانی که دندان عقل نهفته باعث درد، عفونت یا آسیب احتمالی به ساختارهای مجاور یا سایر دندان های مجاور می شود، کشیدن دندان را توصیه می کنند. بسیاری از دندانپزشکان این فرایند جراحی دهان را به عنوان یک اقدام پیشگیرانه برای کاهش خطر مشکلات در آینده توصیه می کنند یعنی حتی زمانی که هیچ علامتی وجود ندارد، کشیدن پیشگیرانه را پیشنهاد می کنند، بخصوص اگر زاویه دندان ممکن است بعداً بر سایر دندان ها تأثیر بگذارد یا باعث ایجاد مشکل شود.

کشیدن دندان عقل معمولاً به صورت سرپایی انجام می شود، به این معنی که شما همان روز به خانه می روید. این کار شامل موارد زیر است:

• بی حسی موضعی برای بی حس کردن ناحیه
• آرام بخش برای آرامش
• بیهوشی عمومی در موارد پیچیده تر برای القای خواب

در طول جراحی، جراح دهان و دندان برشی در لثه ایجاد می کند، در صورت لزوم استخوان را برمی دارد و دندان را می کشد. سپس محل با بخیه بسته شده و با گاز استریل بسته می شود. این عمل معمولاً 30 تا 60 دقیقه طول می کشد.

بیشتر افراد ظرف چند روز به فعالیت های عادی خود بازمی گردند، اما بهبودی کامل ممکن است تا شش هفته طول بکشد. به بیماران توصیه می شود غذاهای نرم بخورند و ممکن است به طور موقت در باز کردن دهان خود مشکل داشته باشند.

علائم پس از جراحی مانند درد، تورم و خونریزی جزئی رایج هستند و با مسکن های تجویز شده و کمپرس سرد قابل کنترل هستند.

چه زمانی باید دندان عقل نهفته کشیده شود؟

دندان های عقلی که سالم، کاملاً روییده، به درستی ردیف شده و به راحتی تمیز می شوند، ممکن است به کشیدن نیاز نداشته باشند. با این حال، بسیاری از متخصصان دندانپزشکی برای جلوگیری از بروز عوارضی مانند عفونت یا آسیب به دندان های دیگر، کشیدن دندان را توصیه می کنند.

تصمیم گیری برای کشیدن یا نگهداشتن دندان عقل نهفته به شرایط دندان و توصیه های دندانپزشک بستگی دارد. اگر این احتمال برود که دندان عقل نهفته باعث بروز عفونت های مزمن دوره ای، درد شدید، فشار به دندان های مجاور یا ایجاد مشکلات ارتودنتیک شود، احتمالا باید کشیده شود. در صورت بروز این عوارض دندان عقل نهفته، کشیدن آن ضرورت پیدا می کند:

احساس درد

در برخی موارد ممکن است دندان عقل نهفته منجر به ایجاد درد عصبی شود. این نوع درد، گاهی اوقات به صورت خفیف و گاهی اوقات با شدت بالا به سایر مناطق سر و گردن گسترش می یابد. دندان عقل نهفته ای که دچار مشکل شده است می تواند علائمی مانند سر درد، درد در ناحیه گوش، گردن، گلو و همچنین درد در دندان های فک پایین داشته باشد. احتمال بروز درد در ناحیه صورت و اطراف دندان های فک بالا نیز وجود دارد. در این شرایط، داروهایی که معمولاً برای دندان درد مصرف می شوند تاثیری روی کاهش درد ندارند.

عفونت لثه

از آنجا که مسواک زدن دندان های عقب دشوار است، ذرات مواد غذایی و باکتری ها به راحتی در پشت دندان های مولر دوم انباشته می شوند و باعث بروز عفونت و تورم لثه ها در اطراف تاج دندان های عقل نهفته می شوند. در این وضعیت، بافت های لثه کاملاً متورم می شوند و درد شدیدی در آنها ایجاد خواهد شد. برخی افراد این درد را با درد رویش و بیرون آمدن دندان عقل اشتباه می گیرند.

عفونت گونه یا گردن

تورم شدن صورت به همراه تب بالا، مشکل در کامل باز کردن دهان یا جویدن می تواند نشان دهنده بروز عفونتی در ناحیه گونه یا گردن باشد که منشاء آن دندان عقل نهفته است.

کیست دهان

در صورت عدم درمان دندان عقل نهفته، در دراز مدت می تواند باعث ایجاد کیست (کیسه های پر از مایع) در داخل دهان شود و به ساختارهای اساسی دهان مانند دندان ها، فک و اعصاب اطراف آن آسیب وارد کند.

آسیب به دندان های مجاور

معمولاً دندان عقل نهفته فشار مداومی به پشت دندان مولر دوم وارد می کند. چنانچه این فشار به مدت طولانی وجود داشته باشد، بدون ایجاد دردی خاص، باعث آسیب دندان مولر دوم می شود.

بوی بد یا طعم بد دهان

دندان عقل نهفته چالش برانگیز، باعث ایجاد عفونت لثه و آسیب به دندان های مجاور می شود که نتیجه آن بو و طعم بد دهان است. به همین دلیل، برخی دندانپزشکان به شدت بر این عقیده هستند که این دندان قبل از اینکه باعث آسیب به دندان های دیگر و سایر بخش های دهان شود، باید از دهان خارج شود تا با ایجاد این عوارض باعث شرمندگی و جامعه گریزی بیمار نشود.

پوسیدگی دندان

گاهی اوقات هم پیش می آید که دندان عقل نهفته هنگام رویش هیچ مشکلی ندارد. اما از آن جا که در انتهای ردیف دندان ها قرار گرفته و به اندازه کافی پاکسازی نمی شود، بیشتر مستعد پوسیدگی و درگیری با بیماری لثه است. کشیدن به موقع دندان عقل نهفته، بهترین راه حل برای پیشگیری از پوسیدگی دندان و آسیب به سایر دندان ها و ساختارهای دهان است.

مشکلات سینوسی ناشی از دندان عقل فک بالا

از آنجا که دندان عقل نهفته فک بالا به سینوس های ماگزیلاری نزدیک تر هستند، در برخی موارد می توانند باعث ایجاد فشار در ناحیه سینوس های فوقانی شوند. این فشار ممکن است باعث ایجاد درد سینوسی، ایجاد احتقان یا ایجاد سردرد شود که با مشکلات با منشاء سینوسی اشتباه گرفته می شوند و ممکن است بیمار تحت درمان درست قرار نگیرد.

عفونت استخوان

در صورت عدم درمان عفونت لثه، احتمال انتشار عفونت به دندان عقل نهفته داخل استخوان وجود دارد و این مشکل عمدتاً می تواند منجر به تخریب دندان و استخوان فک اطراف آن شود.

فشار عصبی دندان عقل نهفته فک پایین به دندان مجاور

اگر عفونت تا عمق استخوان نفوذ کرده باشد، ممکن است برای مدت زمان طولانی بدون تشخیص باقی بماند و بدون آنکه بیمار چیزی احساس کند پیشرفت کند، تا جایی که ممکن است به دندان های مجاور دندان عقل نیز سرایت کند و باعث از دست رفتن دندان مجاور دندان عقل شود.

حساسیت به دما

حساسیت به گرما و سرما در قسمت های انتهای قوس های دندانی یکی دیگر از نشانه های بروز مشکل برای دندان عقل و حاکی از نیاز به کشیدن دندان عقل است؛ این احساس در دندان های عقل نسبت به دندان های دیگر بیشتر است و باعث آزار بیشتر بیمار می شود.

نامرتبی دندان ها

از آنجا که دندان های عقل معمولاً برای رشد خود فضای کافی ندارند، بیرون آمدن آنها به آهستگی انجام می شود و باعث جابجایی دندان های مجاور می شوند. به عبارت دیگر، در افرادی که دندان های عقل آنها به صورت نهفته می رویند، نامرتبی دندان های دیگر محتمل خواهد بود. به همین دلیل، کشیدن دندان عقل نهفته قبل از آغاز درمان ارتودنسی بسیار مهم است و باید حتماً انجام شود.

استفاده از پروتز مصنوعی

قبل از رسیدن بیمار به سنین بالا یا قبل از شروع استفاده از پروتزهای دندان مصنوعی، لازم است که دندان های عقل نهفته کشیده شوند. زیرا ممکن است این دندان ها به دلیل تحلیل استخوان به سطح تیغه استخوان فک نزدیک شوند و باعث تراکم بافت نرم بین دندان های نهفته و پروتز دندان مصنوعی شوند. این اتفاق منجر به آسیب به بافت نرم بین این دو و التهاب و عفونت مکرر بافت نرم در این ناحیه می شود.

آیا دندان عقل نهفته نزدیک به عصب خطرناک است؟

یکی از شایع ترین و در عین حال مهم ترین مشکلاتی که در خصوص دندان های عقل وجود دارد، چگونگی قرار گیری و محل قرار گیری آن است. یکی از اصلی ترین مکان های قرار گیری دندان عقل روی عصب و یا نزدیک عصب است.

دندان عقلی که به عصب نزدیک است می تواند مشکلات متعددی بوجود آورد، و به غیر از جای نامناسب آن، کشیدن آن نیز می تواند چالش برانگیز و مشکل آفرین باشد. کشیدن دندان عقلی با این موقعیت، به دلیل نزدیک بودن آن به عصب، ممکن است عوارض بوالقوه ای مانند بی‌ حسی، درد شدید، یا آسیب به اعصاب فک و صورت در پی داشته باشد. از این رو، لازم است چنین جراحی توسط جراح یا دندانپزشکی انجام شود که دقت و تجربه زیادی در این زمینه داشته باشد تا بتواند بروز چنین عوارضی را پیش بینی کرده و با انتخاب راهکاری درست، از بروز آنها پیشگیری نماید.

در صورتی که ریشه دندان عقل به عصب نزدیک باشد و یا با آن تماس داشته باشد، اگر با دقت کشیده نشود، ممکن است عصب آسیب ببیند. در نتیجه می تواند منجر به سوزن سوزن یا بی حسی لب پایین، زبان، بالای چانه یا ترکیبی از این موارد شود. آسیب به عصب در بیشتر موارد موقتی است، البته بهبود و بازگشت کامل احساس یه ساختارهای اساسی، ممکن است ماه ها طول بکشد. هرچه ریشه دندان به عصب نزدیک تر باشد، آسیب وارده بیشتر خواهد بود و در مواردی حتی می تواند باعث از بین رفته اعصاب آن ناحیه شود و احساس آن ناحیه بعد از گذشت مدت طولانی به صورت کامل باز نگردد و بهبودی حاصل نشود و بی حسی در برخی بیماران برای همیشه باقی بماند. علاوه بر همه اینها، عوامل متعددی از جمله میزان تجربه و مهارت جراح متخصص و روش جراحی نیز در این میان نقش دارند. در طول جراحی دندان های عقل با چنین ویژگی هایی، دندانپزشک باید تمام دقت خود را بکار گیرد تا به ساختارهای آناتومیک اطراف دندان آسیبی وارد نشود. از این رو، آشنایی جراح با آناتومی فک و دندان ها، و دندان هایی با چنین شرایط ویژه، و ساختارهای آناتومیک درون حفره دهان از اهمیت ویژه ای برخوردار است تا طی جراحی به بافت دهان آسیبی وارد نشود. با استفاده از تکنیک درست، جراحی دندان عقل نهفته با کمترین عوارض انجام می شود. یک دندانپزشک با تجربه می تواند جراحی دندان عقل نهفته را در یک جلسه جراحی سرپایی انجام دهد. فرایند جراحی و کشیدن دندان عقل نهفته تحت بی حسی موضعی انجام می شود و بیمار درد و ناراحتی احساس نخواهد کرد، به گونه ای که ممکن است بیمار هنگام جراحی متوجه شروع و اتمام آن نشود.

همه بیمارانی که کشیدن دندان عقل انجام داده اند، چه نهفته بوده باشد یا نباشد، در صورتی که مشکلاتی مانند بی‌ حسی فک یا درد شدید را تجربه کنند، باید به دندانپزشک خود اطلاع دهند.

کشیدن دندان عقل روی عصب

اگر دندان عقل به اعصاب فک خیلی نزدیک باشد باشد، با گرفتن عکس رادیوگرافی CBCT، می توان جراحی کشیدن دندان را با دقت بیشتری انجام داد. در چنین شرایطی برای کاهش خطرات ناشی از جراحی، از روشی به نام کرونکتومی یا حذف دندان به صورت تکه ای استفاده می شود که خطر آسیب عصبی را کاهش می دهد. در این روش تنها بخشی از دندان جدا می شود و ریشه سالم باقی می ماند. به منظور خارج کردن و جراحی دندان عقل، بعد از بی حسی کامل ناحیه تحت درمان، برای دسترسی به دندان و استخوان های اطراف، با ابزاری به نام الواتور در لثه یک برش ایجاد می شود. سپس از راه ورودی آن، و با کمک ابزاری به نام فرز، دندان عقل خارج می شود و استخوان و تاج دندان با ابزار مخصوص خارج می شود و سطح ریشه باقی مانده صاف می شود. سپس ریشه دندان دوباره در جای خود قرار داده می شود و بافت روی آن بخیه زده می شود. این فرایند معمولاً 30 الی 40 دقیقه طول می کشد.

جراحی دندان عقل روی عصب با لیزر

از آنجا که جراحی دندان عقل نزدیک به عصب با خطراتی همراه است، با استفاده از اشعه های کم توان لیزر، بدون احساس هیچ گونه درد و عوارضی، می توان در ابتدای جراحی، محل تزریق آمپول بی حسی و اطراف آن را توسط اشعه های کم توان لیزر، بدون هیچ گونه درد و عارضه ای بی حس کرد. بیمار هنگام تزریق آمپول بی حسی دردی احساس نخواهد کرد. سپس با استفاده از لیزر، انتهای رگی که دچار خونریزی شده است سوزانده و مسدود می شود و در نتیجه خونریزی کاهش می یابد. و با تابندن لیزر به ناحیه تحت درمان، درد، عفونت و عوارض جانبی به شدت کاهش می یابند و دوران بهبود کوتاه می شود. و در صورتی که اعصاب آن ناحیه آسیب ببینند با کمک لیزر می توان آن را ترمیم و التهاب سلول ها را متوقف کرد. با تابندن اشعه های کم توان لیزر به ناحیه تحت درمان، می توان اعصاب آن ناحیه را بدون هیچگونه درد و عوارضی ترمیم کرد.

توجه به این نکته حائز اهمیت است که زمان طلایی برای احیاء و ترمیم اعصاب ناحیه تحت درمان، تا 3 روز پس از جراحی دندان عقل است.

آیا کشیدن دندان های نهفته دردناک است؟

در حالی که کشیدن دندان عقل نهفته معمولاً دشوارتر است، اما این روند الزاماً دردناک تر نیست. دندانپزشک یا جراح دهان به شما مسکن هایی می دهد تا هر گونه ناراحتی پس از عمل (پس از جراحی) را مدیریت کنید.

خطرات و عوارض کشیدن دندان عقل کدامند؟

مانند هر فرایند جراحی دیگری، کشیدن دندان عقل با برخی از خطرات و عوارض بالقوه همراه است، از جمله:

• خشکی حفره دندان: این زمانی اتفاق می افتد که لخته خون ایجاد شده روی محل جراحی زودتر از موعد از حفره دندان شما جدا شود و استخوان شما نمایان شود. شما با اجتناب از نوشیدن با نی پس از کشیدن دندان عقل، می توانید خطر خشکی حفره ها را کاهش دهید.
• عفونت: گاهی اوقات باکتری ها، مواد غذایی (ذرات) یا باقی مانده ها ممکن است درون حفره دندان گیر کرده و منجر به عفونت شوند. دندانپزشک یا جراح دهان شما برای درمان عفونت دهان می تواند آنتی بیوتیک را تجویز کند.
• آسیب به ساختارهای مجاور: گاهی اوقات در حین کشیدن دندان عقل ممکن است اعصاب، استخوان فک، سینوس ها یا سایر دندان های شما آسیب ببینند. تکنیک های پیشرفته جراحی خطر این آسیب ها را کاهش می دهند، اما هنوز هم ممکن است رخ دهند. برای رفع این نوع آسیب، ممکن است اقدامات اضافی جراحی دهان لازم باشند.

پرسش های پرتکرار درباره نهفتگی دندان عقل و کشیدن آن

بهبودی پس از کشیدن دندان عقل چقدر طول می کشد؟

اکثر افراد پس از کشیدن دندان عقل در عرض یک تا دو هفته به طور کامل بهبود می یابند. در بیشتر موارد، شما می توانید تنها در چند روز به سر کار، مدرسه و سایر روتین های عادی خود بازگردید.

نهفتگی دندان عقل چقدر شایع است؟

نهفتگی دندان عقل بسیار شایع است. بر اساس آکادمی جراحان دهان و فک و صورت آمریکا، ۹۰ درصد افراد حداقل یک دندان عقل نهفته دارند.

دندان عقل نهفته چه تأثیری روی سلامت دهان و دندان های من دارد؟

دندان عقل نهفته می تواند باعث بروز درد، عفونت و آسیب به دندان های دیگر شود. تمیز کردن دندان عقل نیز دشوار است. در نتیجه، آنها بیشتر مستعد پوسیدگی دندان و بیماری لثه هستند.

آیا دندان عقل نهفته می تواند باعث بروز سردرد شود؟

آری. در برخی موارد، دندان عقل نهفته می تواند باعث بروز درد شدید در فک، صورت و سر شما شود.

آیا می توان از نهفته شدن دندان عقل جلوگیری کرد؟

در حالی که نمی توانید از نهفته شدن دندان های عقل پیشگیری کنید، اما می توان بروز خطر مشکلات ناشی از آنها را کاهش داد. بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت کنید و اگر دندان عقل شما شروع به ایجاد مشکل کرد، در سنین پایین تر آنها را بکشید.

آیا کشیدن دندان عقل نهفته ضروری است؟

اگر دندان عقل شما نهفته است اما مشکلی ایجاد نمی کند، احتمالاً به کشیدن آن نیاز ندارید. با این حال، اگر شروع به ایجاد علائم کرد، کشیدن آن می تواند خطر بروز سایر مشکلات را کاهش دهد و سلامت کلی دهان و دندان شما را بهبود بخشد.

اگر دندان عقل نهفته را نکشید چه اتفاقی می افتد؟

اگر دندان عقل نهفته شما باعث بروز درد و سایر علائم می شود، گذاشتن آنها در جای خود می تواند برای سلامت دهان و دندان های شما مضر باشد. دندان های عقل نهفته بیشتر مستعد عفونت و آبسه لثه هستند و می توانند باعث آسیب به دندان های سالم، پوسیدگی و بیماری شوند.

چرا تمیز نگه داشتن دندان عقل تلاش زیادی می طلبد؟

شما نمی توانید دندان های عقل خود را مانند بقیه دندان های خود مسواک بزنید و نخ دندان بکشید. به دلیل موقعیت و محل قرارگیری این دندان ها در بافت لثه، مستعد موارد زیر هستند:

• گیر کردن ذرات غذا
• بیماری لثه و تشکیل پاکت پریودنتال
• تحلیل استخوان
• آبسه
• حفره ها
• دندان های نهفته یا نیمه نهفته

حتی با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن کامل، دسترسی به دندان های عقل می تواند دشوار باشد و این می تواند آنها را در برابر بیماری هایی مانند بیماری لثه، حفره ها، آبسه دندان و غیره آسیب پذیر کند. وقتی صحبت از سالم نگه داشتن دندان عقل یا بافت های اطراف آن می شود، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن سنتی همیشه کافی نیست. این به این دلیل است که باکتری ها و ذرات غذا اغلب راه خود را به زیر بافت های لثه پیدا می کنند، جایی که مسواک زدن و نخ دندان به آنجا نمی رسد. اگر بهداشت دهان و دندان ضعیفی دارید یا از محصولات دخانی استفاده می کنید، احتمال ایجاد حفره در اطراف دندان عقل شما بیشتر است.

چگونه اطراف دندان عقل خود را تمیز کنیم؟

تمیز کردن اطراف دندان های مولر سوم امکان پذیر است، اما نسبت به آنچه برخی افراد روزانه استفاده می کنند، به ابزارهای بهداشتی دهان و دندان بیشتری نیاز دارد. مسواک زدن در امتداد خط لثه برای تحریک بافت ها و از بین بردن بقایای نرمی که در خط لثه جمع می شوند، حیاتی است. همچنین می توان با نخ دندان کشیدن در زیر خط لثه در دو طرف دندان، از تشکیل پلاک جلوگیری کرد. متأسفانه، هنگامی که پاکت های لثه وجود دارند یا به سختی نیمی از دندان بیرون آمده است، این راه حل همچنان محدود هستند.

استفاده از دهانشویه ضد باکتری می تواند به هدف قرار دادن باکتری ها در مناطقی که نخ دندان ممکن است به آنها نرسد، کمک کند. دهانشویه لیسترین مانع رشد باکتری های بدبو در مکان هایی از دهان می شود که بهداشت دندان دشوارتر است، مانند دندان عقل.

معاینه منظم و تمیز کردن دندان توسط دندانپزشک برای سالم نگه داشتن دندان های عقل ضروری است. افرادی که کمتر به طور معمول تمیز کردن دندان انجام می دهند، بیشتر احتمال دارد دندان های عقل بیمار داشته باشند که ممکن است بعداً به کشیدن نیاز داشته باشند.

چه زمانی باید از دندان عقل نهفته مراقبت کرد؟

اگر درد یا علائم دیگری در ناحیه پشت دندان مولر آخر خود دارید، یک قرار ملاقات با دندانپزشک خود تعیین کنید. آنها می توانند تشخیص دهند که آیا مشکلات شما به دلیل دندان عقل نهفته هستند یا خیر.

هزینه جراحی دندان عقل چه قدر است؟

بررسی هزینه های درمان در دندانپزشکی یک امر نسبی است و به شرایط و عوامل مختلف بستگی دارد. هزینه خارج کردن دندان عقل نهفته می تواند بنا به شرایط دندان، نزدیک به عصب بودن یا نبودن آن، نهفتگی در استخوان یا بافت نرم، می تواند با یک کشیدن دندان عقل و یا جراحی دندان عقل برابری داشته باشد. یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار بر هزینه جراحی دندان عقل نهفته، مهارت و تخصص دندانپزشک (عمومی یا تخصصی) است، زیرا دندانپزشک متخصص با توجه به تکنیک های خاصی که برای شرایط پیچیده و دندان های مشکل آفرین به کار می برد، نسبت به دندان پزشک عمومی هزینه بیشتری دریافت خواهد کرد.

سخن پایانی

دندان عقل نهفته می تواند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کند، از جمله تورم، طعم بد و درد که در فک و صورت شما منعکس می شود. کشیدن دندان عقل یک عمل جراحی متداول دهان است که می تواند علائم شما را کاهش دهد و بروز خطر مشکلات سلامت دهان را در آینده کاهش دهد. با دندانپزشک خود در مورد اینکه آیا این درمان برای شما مناسب است یا خیر صحبت کنید.