دندان انکیلوز شده چیست و چگونه درمان می شود؟

دندان انکیلوز شده چیست؟

دندان انکیلوز شده دندانی است که مستقیماً به استخوان آلوئولار اطراف خود جوش خورده و رباط پریودنتال طبیعی اطراف آن از بین رفته است. با گذشت زمان، ریشه دندان انکیلوز شده اغلب دچار تحلیل جایگزین می شود، به این معنا که ساختار از بین رفته اطراف دندان به تدریج با استخوان جایگزین می شود.

آیا می توان دندان انکیلوز شده را نجات داد؟

بله، دندان انکیلوز شده اغلب، بسته به میزان تحلیل، نگرانی های زیبایی بیمار، خط لبخند و مرحله رشد، می تواند برای سال های زیادی حفظ و ترمیم شود. در برخی موارد، درمان محافظه کارانه با روش های ترمیمی می تواند کشیدن دندان را برای یک دهه یا بیشتر به تأخیر بیندازد.

چه زمانی باید دندان انکیلوز شده کشیده شود؟

دندان انکیلوز شده ممکن است زمانی به کشیدن نیاز داشته باشد که تحلیل ریشه دندان جایگزین به طور قابل توجهی پیشرفت کرده باشد، نگرانی های زیبایی غیرقابل قبول شده باشند، یا دندان دیگر نتواند عملکرد خود را پشتیبانی کند. این تصمیم باید بر اساس عواملی مانند میزان تحلیل ریشه، نقص های بافت سخت و نرم، سن بیمار و راه حل ترمیمی برنامه ریزی شده گرفته شود.

پروتکل های درمان دندان انکیلوز شده

درمان به سن بیمار، مرحله رشد، نگرانی های زیبایی، محل دندان و میزان تحلیل ریشه دندان بستگی دارد. در بسیاری از موارد، دندان انکیلوز شده را می توان سال ها حفظ و ترمیم کرد، در حالی که در موارد دیگر، ممکن است کشیدن دندان و توسعه محل برای ترمیم های بعدی مورد نیاز باشد.

قبل از انتخاب روش درمانی مناسب برای دندان انکیلوز شده، باید چندین عامل ارزیابی شوند:

• اینکه دندان انکیلوز شده شیری است یا دائمی
• زمان و سن شروع انکیلوز
• زمان و سن تشخیص
• جنسیت بیمار
• محل دندان آسیب دیده
• خط لبخند بیمار

این عوامل اساس هر تصمیم درمانی را تشکیل می دهند.

ریشه دندان انکیلوز شده معمولاً تحت تحلیل ریشه مداوم قرار می گیرد، که در آن ساختار ریشه به تدریج تحلیل رفته و توسط استخوان جایگزین می شود.

انجمن اندودنتیست های آمریکا خاطرنشان می کند که انکیلوز معمولاً با تحلیل ریشه دندان پس از آسیب های آسیب زای دندانی همراه است و در نهایت ممکن است منجر به از دست رفتن دندان آسیب دیده شود. اگر انکیلوز قبل از تکمیل رشد و نمو رخ دهد، ممکن است با گذشت زمان نقایص قابل توجهی در بافت سخت و نرم ایجاد شود. اگر دندان پس از تکمیل رشد انکیلوز شود، ممکن است تأثیر کمی بر بافت های سخت و نرم اطراف داشته باشد یا هیچ تأثیری نداشته باشد.

بنابراین، تعیین زمان وقوع انکیلوز یکی از مهمترین مراحل در برنامه ریزی درمان است.

مثال موردی: بیمار بزرگسال، دندان شماره 9، انکیلوز قبل از رشد.

دندان انکیلوز شده شماره ۹ که نشان دهنده عدم تطابق فک بالا و پایین، تغییر موقعیت حاشیه لثه و عدم تطابق لبه انسیزال در مقایسه با دندان های قدامی مجاور است.

دندان انکیلوز شده شماره ۹ این بیمار احتمالاً قبل از تکمیل رشد به استخوان آلوئولار جوش خورده و منجر به عدم تطابق فک پایین و عدم تطابق حاشیه لثه شده است که بر زیبایی قدامی و برنامه ریزی درمان ترمیمی تأثیر می گذارد.

بیماری در اواخر دهه ۵۰ زندگی خود با دندان انکیلوز شده شماره ۹ مراجعه کرد. بر اساس موقعیت لبه لثه و لبه انسیزال نسبت به دندان های مجاور در قوس دندانی، مشخص شد که دندان قبل از تکمیل رشد، انکیلوز شده است.

مثال مورد: بیمار بزرگسال، دندان شماره 9، انکیلوز پس از رشد.

دندان انکیلوز شده شماره ۹ با لبه لثه هم تراز و رادیوگرافی پری اپیکال که نشان می دهد دندان پیشین مرکزی فک بالا که قبلاً تحت درمان قرار گرفته است، پس از تکمیل رشد، انکیلوز شده است.

برخلاف دندان های انکیلوز شده که قبل از تکمیل رشد اسکلتی رشد می کنند، این دندان انکیلوز شده شماره ۹ پس از پایان رشد به استخوان آلوئولار جوش خورده است. لبه لثه هم تراز با دندان پیشین مرکزی مجاور باقی می ماند و اختلافات زیر اکلوژن و زیبایی را که اغلب با انکیلوز اولیه همراه است، به حداقل می رساند.

بیمار دوم در اواسط دهه ۳۰ زندگی خود نیز دندان شماره ۹ انکیلوز شده داشت. با این حال، در این مورد، لبه لثه هم تراز با دندان پیشین مرکزی مجاور بود، که نشان می دهد انکیلوز پس از تکمیل رشد رخ داده است.

برنامه ریزی درمان برای بزرگسالانی که دندان انکیلوز شده دارند

دندان انکیلوز شده صرفاً به دلیل انکیلوز بودن نیازی به کشیدن ندارد. از بسیاری جهات، دندان انکیلوز شده تفاوتی با ایمپلنت ادغام شده در استخوان ندارد. تصمیم در مورد حفظ و ترمیم دندان انکیلوز شده یا کشیدن آن به تأثیر زیبایی هرگونه نقص بافت سخت و نرم و میزان تحلیل آن بستگی دارد. اگر درمان انتخابی، حفظ دندان انکیلوز شده باشد، چندین گزینه وجود دارد:

• نگهداشتن دندان و بازگرداندن آن در موقعیت فعلی اش
• سابلوکس کردن دندان و جابجایی ارتودنسی آن به محل مورد نظر
• جابجایی دندان انکیلوز شده به موقعیت صحیح با استفاده از استئوتومی سگمنتال حاوی دندان انکیلوز شده

سه سؤال تشخیصی برای هدایت انتخاب درمان

قبل از تصمیم گیری در مورد رویکرد درمانی، باید به سه سؤال پاسخ داده شود:

• تحلیل ریشه دندان با چه سرعتی اتفاق می افتد؟ میزان تحلیل ریشه، فوریت درمان را تعیین می کند. اگر تحلیل ریشه کند باشد، یک رویکرد محافظه کارانه می تواند عمر عملکردی دندان را سال ها افزایش دهد.

دندان انکیلوز شده شماره ۹ با رزین کامپوزیت ترمیم شد و نتایج زیبایی پایدار و هماهنگی لثه ای را تقریباً ۱۰ سال قبل از اینکه کشیدن دندان به دلیل تحلیل پیشرونده ریشه ضروری شود، نشان داد. این دندان انکیلوز شده با ترمیم های کامپوزیتی با موفقیت مدیریت شد که زیبایی و عملکرد را تقریباً ۱۰ سال حفظ کرد. تحلیل جایگزینی پیشرونده در نهایت به حدی پیش رفت که کشیدن دندان شماره ۹ ضروری شد.

• خط لبخند کجاست؟ خط لبخند پایین، تأثیر زیبایی قابل مشاهده اختلاف حاشیه لثه را کاهش می دهد، که ممکن است حفظ و ترمیم را به یک راه حل مناسب در کوتاه مدت تبدیل کند.

بیماری با دندان انکیلوز شده شماره ۹ که اختلاف حاشیه لثه آن به دلیل خط لبخند پایین، حداقل قابل مشاهده است. اگرچه این دندان انکیلوز شده اختلاف حاشیه لثه قابل توجهی را نشان می دهد، اما تأثیر زیبایی آن محدود است زیرا خط لبخند پایین بیمار، بخش زیادی از عدم تقارن لثه را در طول لبخند طبیعی پنهان می کند.

• بیمار در چه وضعیتی از رشد اسکلتی قرار دارد؟ برای بیمارانی که هنوز رشدشان کامل نشده است، نقص ممکن است همچنان در حال افزایش باشد. برای بیمارانی که رشدشان به پایان رسیده است، مسیر نقص قابل پیش بینی تر است.

حفظ و ترمیم در موقعیت فعلی

اگر بیمار خط لبخند پایینی داشته باشد، یا اگر موقعیت حاشیه لثه از نظر بالینی قابل قبول باقی مانده باشد و تحلیل به آرامی در حال پیشرفت باشد، حفظ و ترمیم دندان انکیلوز شده در موقعیت فعلی خود، راهی ساده برای بهبود زیبایی است. نکته نامعلوم در مورد این رویکرد این است که، قبل از اینکه تحلیل به حدی برسد که از نظر ساختاری کشیدن دندان ضروری شود، دندان تا چه مدت دوام خواهد آورد.

در یک مورد فرد بزرگسال، با وجود اختلاف قابل توجه حاشیه لثه در دندان شماره ۹، به دلیل خط لبخند پایین بیمار، تأثیر آن بر زیبایی کلی کم بود. با توجه به اینکه تحلیل به آرامی در حال رخ دادن بود، طرح درمان شامل ترمیم لبه های انسیزال دندان های شماره ۸، ۹ و ۱۰ با کامپوزیت بود. این ترمیم های کامپوزیتی تقریباً ۱۰ سال در جای خود باقی ماندند تا اینکه تحلیل به حدی رسید که کشیدن دندان شماره ۹ لازم شد.

چه زمانی کشیدن دندان توصیه می شود؟

اگر دندان انکیلوز شده از نظر زیبایی نگران کننده باشد و تحلیل به سرعت در حال پیشرفت باشد، کشیدن دندان توصیه می شود. بسته به اینکه ترمیم نهایی یک ایمپلنت تک دندان باشد یا یک دندان مصنوعی ثابت (FPD) با پشتیبانی دندان، محل معمولاً به تقویت با بافت سخت یا نرم نیاز دارد.

کشیدن و توسعه محل برای دندان انکیلوز شده که تقویت بافت نرم و ترمیم زیبایی قدامی را نشان می دهد. وقتی دندان انکیلوز شده از نظر زیبایی نگران کننده می شود و تحلیل جایگزین به سرعت پیشرفت می کند، ممکن است کشیدن دندان توصیه شود. توسعه محل با تقویت بافت سخت یا نرم می تواند به ایجاد یک پایه ایده آل برای ایمپلنت یا پروتز ثابت کمک کند.

ترمیم نهایی پس از کشیدن دندان انکیلوز شده و تقویت بافت برای احیاء زیبایی قدامی و تقارن لثه. پس از کشیدن دندان انکیلوز شده و تقویت مناسب محل، ترمیم نهایی هماهنگی لثه، تناسب دندان ها و زیبایی طبیعی قدامی را دوباره برقرار می کند.

درمان کودکان و نوجوانان با دندان دائمی انکیلوز

هنگامی که انکیلوز در یک کودک یا نوجوان تشخیص داده می شود، ارزیابی همان شش عامل قبل از تصمیم گیری در مورد درمان، بسیار مهم تر می شود. مرحله رشد بیمار محدودیت های بیشتری را ایجاد می کند که برای بیماران بالغ کاملاً رشد یافته اعمال نمی شود.

مثال موردی: بیمار نوجوان، دندان شماره 8، کندگی و کاشت مجدد

دندان شماره ۸ پس از خارج شدن از حفره به دلیل تروما و کاشت مجدد تأخیری، حاشیه لثه و لبه برشی در موقعیت آپیکال در مقایسه با دندان های قدامی مجاور را نشان می دهد. این دندان انکیلوز شده پس از خارج شدن از حفره به دلیل تروما و کاشت مجدد، تقریباً یک ساعت پس از آسیب مجدداً در جای خود کاشته شد. در سن ۱۵ سالگی، این دندان حاشیه لثه و لبه برشی در موقعیت آپیکال را نسبت به دندان های مجاور نشان داد که نگرانی های زیبایی را که معمولاً با انکیلوز در طول رشد همراه هستند، ایجاد می کند.

یک بیمار زن در سن ۱۵ سالگی با دندان شماره ۸ انکیلوز شده مراجعه کرد. این دندان در سن ۱۱ سالگی او کنده شده بود و پس از تقریباً یک ساعت بیرون بودن از دهان، دوباره کاشته شده بود.

بر اساس انجمن بین المللی آسیب شناسی دندان (IADT)، تأخیر در کاشت مجدد دندان های دائمی کنده شده، خطر انکیلوز و تحلیل جایگزین را به طور قابل توجهی افزایش می دهد، بویژه هنگامی که رباط پریودنتال دیگر قابل دوام نیست.

لبه انسیزال و حاشیه لثه در مقایسه با دندان های مجاور، در موقعیت آپیکال تری قرار داشتند که نشان می دهد انکیلوز پس از کاشت مجدد ایجاد شده است.

رادیوگرافی های سریالی از یک دندان انکیلوز شده، پیشرفت کند تحلیل جایگزین را در طول چندین سال پس از آسیب تروماتیک و کاشت مجدد نشان می دهد. این رادیوگرافی های سریالی، یک دندان انکیلوز شده را در طول زمان مستند می کنند و نشان می دهند که تحلیل جایگزین به آرامی در حال پیشرفت است. نظارت بر میزان تحلیل هنگام تعیین اینکه آیا دندان را به طور موقت نگه دارید یا به کشیدن و توسعه محل ادامه دهید، بسیار مهم است.

جزئیات تشخیصی کلیدی برای این مورد

• دندان به احتمال زیاد بین سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی دچار انکیلوز شده است.
• بیمار در زمان مراجعه ۱۵ ساله بود.
• بررسی رادیوگرافی نشان داد که تحلیل ریشه بسیار کند پیش می رود.
• خط لبخند بیمار پایین بود و حاشیه لثه آزاد (FGM) را نشان نداد.
• بیمار به پایان مرحله رشد خود نزدیک بود، با توجه به اینکه زنان معمولاً رشد اسکلتی خود را تقریباً در سن ۱۷ سالگی تکمیل می کنند.

بیماری با دندان انکیلوز شده و خط لبخند پایین که حاشیه لثه آزاد را پنهان می کند و تأثیر زیبایی قابل مشاهده عدم تقارن لثه را کاهش می دهد. خط لبخند پایین این بیمار، نمایش حاشیه لثه آزاد (FGM) را محدود می کند و باعث می شود اثرات زیبایی دندان انکیلوز شده در هنگام لبخند زدن کمتر قابل توجه باشد. تجزیه و تحلیل خط لبخند عامل مهمی در تعیین گزینه های درمانی برای دندان انکیلوز شده است.

گزینه های درمانی و ملاحظات بالینی

گزینه های درمانی زیر ارزیابی شدند:

• کشیدن دندان و آماده سازی برای کاشت ایمپلنت دندانی.
• سابلوکس کردن دندان و تغییر موقعیت آن با ارتودنسی.
• استفاده از استئوتومی سگمنتال برای تغییر موقعیت دندان در محل مورد نظر.
• باقی گذاشتن دندان در موقعیت فعلی خود و بازیابی زیبایی آن.

هر گزینه در این پروفایل بیمار، معایب و مزایای متفاوتی دارد:

کشیدن دندان و قرار دادن ایمپلنت: اگر دندان کشیده شود، بیمار به تقویت بافت سخت نیاز دارد و باید تا سن ۱۷ سالگی یا بیشتر قبل از قرار دادن ایمپلنت صبر کند. در طول این دوره، جایگزینی موقت دندان مورد نیاز خواهد بود. در مرحله شکل گیری نوجوانی، مدیریت قرار ملاقات ها، برنامه ها و ترمیم های موقت، بار عملی و عاطفی قابل توجهی را برای بیمار و خانواده ایجاد می کند.

سابلوکس کردن با تغییر موقعیت ارتودنسی: این رویکرد بسته به میزان انکیلوز، موفقیت محدودی دارد. این روش معمولاً زمانی بهتر عمل می کند که انکیلوز جزئی یا محدود به ناحیه خاصی از سطح ریشه (انکیلوز نقطه ای) باشد تا اینکه عمومی باشد.

استئوتومی سگمنتال: این روش جراحی بسته به تکنیک می تواند موفقیت آمیز باشد، اما در صورت بروز نکروز سگمنتال، خطر قابل توجهی را به همراه دارد.

حفظ دندان و ترمیم آن: با توجه به اینکه تحلیل به آرامی در حال پیشرفت بود، بیمار نزدیک به پایان رشد بود و خط لبخند پایین بود، اختلاف حاشیه لثه را پنهان می کرد، این گزینه در حال حاضر مناسب ترین گزینه برای این بیمار بود.

تصمیم و نتیجه درمان

دندان انکیلوز شده با رزین کامپوزیت ترمیم شد تا لبه انسیزال بلندتر شود و زیبایی بهبود یابد و در عین حال کشیدن دندان و درمان ایمپلنت به تأخیر بیفتد. به جای کشیدن فوری دندان انکیلوز شده و انجام کاشت ایمپلنت، یک رویکرد محافظه کارانه انتخاب شد. از رزین کامپوزیت برای ترمیم طول لبه انسیزال استفاده شد و زیبایی بهبود یافت و در عین حال دندان و بافت های نگهدارنده برای گزینه های درمانی آینده حفظ شدند.

تصمیم گرفته شد که دندان انکیلوز شده در جای خود باقی بماند و طول لبه انسیزال با کامپوزیت ترمیم شود. بیمار و خانواده اش متوجه شدند که کامپوزیت یک ترمیم موقت است و در نهایت کشیدن دندان و قرار دادن ایمپلنت لازم خواهد بود. زمان این گذار به میزان پیشرفت تحلیل بستگی دارد.

این دندان قبل از نیاز به کشیدن، 10 سال دیگر نیز عملکرد خود را حفظ کرد، که با نتایج مشاهده شده در موارد مشابه بزرگسالان که با همان رویکرد محافظه کارانه درمان شده بودند، مطابقت دارد.

دندان انکیلوز شده، قبل از نیاز به کشیده شدن، به مدت 10 سال دیگر با زیبایی و عملکرد قابل قبول حفظ شد. از طریق مدیریت محافظه کارانه و نظارت دقیق، این دندان انکیلوز شده، قبل از اینکه تحلیل پیشرونده در نهایت به کشیدن نیاز داشته باشد، به مدت 10 سال دیگر نیز عملکردی و از نظر زیبایی قابل قبول باقی ماند. این مورد نشان می دهد که چگونه تصمیمات درمانی برای یک دندان انکیلوز شده باید بر اساس زیبایی، عملکرد، خط لبخند و میزان تحلیل هدایت شوند.

دندانپزشکان باید در مورد درمان دندان انکیلوز شده چه مواردی را به خاطر داشته باشند؟

دندان انکیلوز شده همیشه به کشیدن فوری نیاز ندارد. درمان موفقیت آمیز به درک زمان وقوع انکیلوز، ارزیابی مرحله رشد بیمار، ارزیابی میزان تحلیل جایگزینی و تعیین تأثیر زیبایی هرگونه نقص بافت سخت و نرم بستگی دارد. در بسیاری از موارد، یک رویکرد محافظه کارانه، قبل از نیاز به درمان قطعی تر، می تواند عملکرد و زیبایی را برای سال ها حفظ کند.

با استفاده از یک فرآیند تشخیصی ساختار یافته، دندانپزشکان می توانند تصمیمات قابل پیش بینی تری در مورد حفظ، ترمیم، تغییر موقعیت یا جایگزینی دندان انکیلوز شده بگیرند و در عین حال گزینه های درمانی آینده را نیز حفظ کنند. برای پزشکانی که می خواهند درک خود را از برنامه ریزی درمان پیچیده و مراقبت های بین رشته ای عمیق تر کنند، عضویت اسپیر (Spear Membership) دسترسی به آموزش مبتنی بر شواهد، منابع بالینی و جامعه ای از دندانپزشکان را فراهم می کند که بر دستیابی به نتایج قابل پیش بینی تر برای بیمارانی که با شرایط چالش برانگیزی مانند دندان انکیلوز شده مواجه هستند، تمرکز دارند.